تبلیغات
مروری برحشره شناسی پزشکی

امروز:

انستیتو پاستور ایران

انستیتو پاستور ایران


موسسه ای تحقیقاتی تولیدی و آموزشی است كه با هدف تامین بهداشت و سلامت جامعه در سال 1299 تاسیس شد در آن زمان ضرورت تاسیس موسسه ای علمی كه بتواند در زمینه های واگیر فعالیت داشته و قادر به تولید برخی از واكسن ها باشد احساس می شد بر این اساس در تاریخ 23 اكتبر 1919 میلادی (1298 شمسی) مذاكرات لازم بین هیات های ایرانی و فرانسوی در انستیتو پاستور پاریس صورت گرفت و در تاریخ20 ژانویه 1920 میلادی (1299 شمسی) قرارداد همكاری بین دو كشور به امضا رسید. از این زمان فعالیت رسمی انستیتو پاستور ایران آغاز شد كه این فعالیت به لحاظ كمی و كیفی همچنان در حال گسترش است.

تاریخچه انستیتو پاستور ایران


در سال  1298 و یك سال پس از جنگ جهانی اول، دولت ایران با آن كه هنوز از مصائب جنگ جهانی فوق آسوده نگشته و اثرات خانمان سوز لشكركشی و قحطی و بیماری را با بردباری تحمل می‌كرد برای تعالی علم پزشكی و تحقیقات پیرامون انواع بیماریهای واگیردار بومی به فكر تجدید روابط علمی خود با كشور فرانسه افتاد و حصول این مقصود را به عهده هیئت نمایندگی سیاسی خود كه برای شركت در كنفرانس صلح عازم پاریس بود واگذار نمود. هئیت نمایندگی ایران، در اول آبان ماه 1298 با مرحوم امیل رو، دانشمند مشهوری كه در آن موقع رئیس انستیتو پاستور پاریس بود، در انستیتو پاستور پاریس ملاقات نمود و در همان ملاقات اساس و شالوده تاسیس انستیتو پاستور ایران پی‌ریزی گردید. سه ماه پس از این ملاقات در تاریخ 30 دیماه 1299، مرحوم پروفسور رنه لگروكه از طرف انستیتو پاستور پاریس مامور رسیدگی بود موافقت‌نامه‌ای را كه در آینده سرمشق همكاری‌های فنی ایران و فرانسه گردید با وزیر امور خارجه ایران به امضاء رسانید و بدین ترتیب یك انستیتوی علمی و بهداشتی به نام انستیتو پاستور ایران در كشور ایران تاسیس شد

سیاست ها

انجام  تحقیقات پایه و کابردی در زمینه تشخیص بیماری های مختلف و ارایه روشهای کنترل
انجام تحقیقات پایه و کاربردی در مورد ساخت محصولات بیولوژیک و آزمایشگاهی و پرورش حیوانات آزمایشگاهی
انجام تحقیقات در زمینه
  علوم پایه پزشکی
برگزاری واحدهای عملی مستقل در زمینه های مختلف تخصصی و انجام پروژه های تحقیقاتی و آموزشی مشترک با مراکز مشابه در داخل و خارج از ایران

بخشهای پژوهشی این موسسه عبارتند از :
بخش میکروب شناسی 
  

بخش بیوشیمی   

بخش بیوتکنولوژی  

بخش تحقیقات بالینی و میکروسکوپ الکترونی  

بخش همه گیر شناسی  

بخش هپاتیت وایدز  

بخش بیولوژی مولکولی  

بخش ریوی  

بخش ایمونولوژی  

بخش قارچ شناسی  

بخش بانک سلولی  

بخش انگل شناسی  

بخش فیزیولوژی و فارماکولوژی  

بخش پایلوت بیوتكنولوژی  

بخش تحقیقات و مرکز رفرانس هاری (WHO)  

 بخش ویروس شناسی  

بخش واکسیناسیون

 

مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی

این مركز شامل سه گروه می باشد:
گروه بیوتكنولوژی  پزشكی به مدیریت دكتر وحید خلج
 
گروه پزشكی مولكولی به مدیریت دكتر مرتضی كریمی پور
گروه تحقیقات مالاریا و ناقلین به مدیریت دكتر نوید دین پرست جدید

گروه تحقیقات مالاریا و ناقلین

این گروه در بخش بیوتکنولوژی واقع است. گروه تحقیقات مالاریا و ناقلین از سال 2000 در مركز تحقیقات بیوتكنولوژی انستیتو پاستور ایران تاسیس شد. این گروه اكنون دارای 21 عضو PhD، كارشناس ارشد و كارشناس می باشد.

از عمده فعالیتهای این گروه فراهم آوردن اطلاعات جامع و كاربردی برای تولید واكسن، دستیابی به داروهای جدید، شناسایی مكانیزم مولكولی واكنش پلاسمودیوم، آنوفل و میزبان انسانی و تشخیص مكانیزم مولكولی مقاومت به دارو در انگل و مقاومت به سموم در آنوفل ناقل جهت به كارگیری در برنامه های مالی، منطقه ای و بین المللی كنترل مالاریا است.

استراتژی این گروه شامل موارد ذیل است:

 1- ارتباط و همكاری نزدیك با NMCP,WHO/EMRO/RBM  

2- طراحی، اجرا و ارزیابی تحقیقات پایه و كاربردی مالاریا

3- راه‌اندازی فعالیتهای علمی در مناطق اندمیك مالاریا

 4- به اشتراك گذاشتن تجربیات آزمایشگاهی و میدانی در سطح بین المللی

 5- تلاش برای هدایت تحقیقات به سمت تولید

 

دو واحد اصلی در گروه تحقیقات مالاریا و ناقلین عبارتند از:

1)  واحد ژنتیك مولكولی انگلها و تحقیقات  واكسن مالاریا 2) واحد ژنتیك مولكولی ناقلین مالاریا و واكنش میزبان و انگل

 

 

 

 

عناوین تحقیقاتی و پروژه های جاری در گروه تحقیقات مالاریا و ناقلین به طور خلاصه شامل موارد ذیل است:

تشخیص و شناسایی انگل (P. falciparum and P. vivax) و ناقلین (Anopheles) با استفاده از روشهای مولكولی و تولید آنتی بادی مونوكلونال

 شناسایی ساختار ژن های كاندید واكسن مالاریا در مرحله جنسی و غیر جنسی

شناسایی مولكولی SNPs در ژنهای مرتبط با مقاومت دارویی به CQ , SP

 تشخیص مولكولی مقاومت آنوفل ها به سموم حشره كش

 ارزیابی پاسخ ایمنی افراد به پروتئین های كاندید واكسن، ژنتیك جمعیت و سیستماتیك مولكولی گونه های آنوفل

آنالیز عملكرد ژنومی(Actin,Lectin,CPB,WARP) با تكیه بر واكسن های بلوكه كننده سیكل انتقال.

از دیگر دستاوردهای این گروه همكاری در پروژه بین المللی آنالیز ژنوم 12 ناقل مهم مالاریای جهان،

ثبت بیش از 1000 قطعه از ژنوم انگل ها و ناقلین مالاریا در بانك ژن جهانی كه 34 قطعه از آنها برای اولین بار در دنیا ثبت گردیده است

 

كلیه این فعالیتها طی همكاری و هماهنگی كامل با مراكز اجرایی، دانشگاهی، تحقیقاتی داخل و خارج كشور (مركز مدیریت بیماریها، دانشگاههای علوم پزشكی كشور بخصوص سیستان و بلوچستان، هرمزگان، كرمان، اردبیل، گیلان، مازندران و ...)، WHO، شبكه انستیتو پاستورهای جهان، انستیتو كارولینسكا و انستیتو بهداشت ایتالیا حاصل شده است.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

آشنایی با روش کشت بورلیا، عامل تب راجعه

آشنایی با  روش کشت بورلیا، عامل تب راجعه:

تب راجعه، نوعی بیماری اسپیروكتی است كه به وسیله بندپایان، منتقل شده و با حملات مكرر تب و وجود اسپیروكت در خون (اسپیروكتمی)، مشخص می‌گردد و به دو صورت اپیدمیك و آندمیك، تظاهر می‌نماید. نوع اپیدمیک، به تب راجعه شپشی و نوع آندمیک به تب راجعه كنه ای موسوم است.

عامل بیماری، بورلیا است. بورلیاها نظیر لپتوسپیرا و ترپونما اسپیروكت هایی از خانواده ترپونماها می‌باشند. این ارگانیسم ها در بدن انسان، در خارج گلبول های قرمز، یافت می شوند.

 

ویژگیها

تب راجعه اپیدمیک

تب راجعه اندمیک

عامل

بورلیا پرسیكا

بورلیا ركارنتیس

ناقل

كنه های جنس اورنیتودوروس

شپش بدن و شپش سر

مخزن طبیعی

موش، خرگوش، خفاش، سنجاب

انسان و پریمات های غیرانسان

 

این بیماری در تمام نقاط دنیا به استثناء مناطقی از جنوب غربی اقیانوس آرام یافت می شود. انتشار تب راجعه شپشی، ارتباط مستقیمی با عوامل اقتصادی، اجتماعی و عوامل اكولوژیك، دارد در حالی كه انتشار تب راجعه كنه ای در ارتباط با بیولوژی كنه ناقل است. توضیح اینكه تب راجعه ممكن است از طریق مادرزادی و انتقال خون نیز منتقل شود.

همه گیری تب راجعه شپشی یك بار در سال های 9-1298 در شرق ایران، نواحی بیرجند، مشهد و تربت حیدریه را فرا گرفته و بار دیگر در سال های 5-1322 در تهران، آبادان و چند نقطه دیگر كشور، گزارش گردیده است. تاكنون گونه های بورلیا پرسیكا، بورلیا میكروتی، بورلیا لاتیشوی و بورلیا بالتازاردی در كنه های ایران یافت شده است و بورلیا پرسیكا و بورلیا بالتازاردی را از خون مبتلایان به تب راجعه كنه ای جدا نموده اند. به طوری كه بورلیا پرسیكا در مناطق شمالی و غرب كشور نظیر استان های ، آذربایجان شرقی، اردبیل، آذربایجان غربی، زنجان، تهران، مركزی، سمنان، خراسان،  همدان و كرمانشاه، یافت شده است.

روش کشت در موشهای آزمایشگاهی:

موش ها 72  ساعت پس از تزریق بورلیای آلوده بیمار می شوند. بورلیا پرسیکا فقط روی خوکچه قابل کشت است. مدت زمان بالا آمدن بورلیا پرسیکا پس از آلودگی در خوکچه هندی یا موش سوری 7 تا10 روز است.

بورلیا میکروتی و لاتیشوی پس از 72 ساعت بالا می آیند. اگرمقدار آلودگی کم باشد بیش از72 ساعت طول می کشد تا علائم بالینی بروز کند.

: ابتدا انتهای دم حیوان را به مقدار اندکی قیچی می کنیم وسپس یک قطره خون را روی لامل گذاشته و لامل را روی لام فشار می دهیم.

زمانی که خون را روی لام می گذاریم و نهایتا در زیر میکروسکوپ می بینم، بورلیاها زنده هستند وحرکت می کنند و حرکات مارپیچی، نوک زننده را در آنها می بینیم.

توجه: برای کشت بورلیا این موضوع مد نظر قرار بگیرد که بورلیا میکروتی و لاتیشوی روی موش سوری بالا می آیند. پس هرگاه که عامل روی موش سوری بالا آمد به این دو عامل شک میشود، ولی اگر نمونه روی خوکچه هندی بالا آمد به آلودگی با بورلیا پرسیکا شک میشود.

برای زنگ آمیزی نمونه لامهای مربوط به بورلیا میکروتی از رنگ گیمسا استفاده می کنیم. مانند نمونه مالاریا، لام را با الکل فیکس می کنیم. برای تهیه رنگ گیمسا نیز از1cc رنگ و 9cc آب استفاده می کنیم.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

اشنایی با گزش ها و نحوه تهیه پادزهر

شاید برای بعضی افراد مارگزیدگی اتفاقی دور از انتظار باشد اما گفتنی است مارها در اکثر نقاط جهان به جز قطب شمال و جنوب و بعضی جزایر دورافتاده وجود دارند. ایران به دلیل داشتن ساختار آب و هوایی خاص یکی از معدود کشورهایی است که از لحاظ داشتن گونه های مختلف مار بسیار غنی است. با پیشرفت علم پزشکی و علوم وابسته در سال های اخیر، پژوهش های فراوانی در زمینه خواص شیمیایی و سم مار انجام گرفته است. سم یک ماده شیمیایی با منشاء زیستی است که توسط یک جانور ساخته شده و برای حمله و دفاع استفاده می شود. سم به وسیله ساختارهای تخصصی شده از قبیل غدد بزاقی تغییریافته، تولید و از طریق سیستم های اختصاصی از قبیل دندان های شیاردار یا نیش های تیز و باریک به بدن طعمه یا دشمن تزریق می شود. پادزهرها، آنتی بادی های تصفیه شده یی هستند که علیه سم ها یا ترکیب های موجود در سم عمل کرده و آنها را خنثی می کنند. «آلبرت کالمت( Albert Calmette ) میکروب شناس انستیتو پاستور در لیل فرانسه اولین کسی بود که در حدود صد سال سرم ضد مارگزیدگی تولید کرد. «کالمت»، شاگرد لویی پاستور و از پایه گذاران انستیتو پاستور شهر لیل بود. او سم افعی راسل را با سم کبرا مخلوط و اسب را با این ترکیب مصون سازی کرد و از این سرم به عنوان ماده ضد سم برای مارگزیدگی هایی که در هندوستان روی می داد، بهره جست. او بعدها برای سم هر یک از این مارها سرم ویژه یی ساخت. در ایران نیز تحقیقات در زمینه سم مارها به موازات سایر کشورها آغاز شده و در حال حاضر نیز ادامه دارد. یکی از موسساتی که سال ها است در این زمینه تحقیق و بررسی می کند، موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی واقع در حصارک کرج است. به منظور آشنایی با این موسسه گزارشی از فعالیت های صورت گرفته در این مرکز تهیه شده است که در زیر می خوانید.

تاریخچه
تحقیقات در زمینه جانوران سمی ایران، به ویژه مارهای سمی به سال 1338 بازمی گردد. در این سال به همت دکتر «محمود لطیفی» بخش جانوران سمی در انستیتو تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی دایر شد. از همان سال، تحقیقات روی جانوران سمی و به ویژه تولید سرم ضد مارگزیدگی آغاز شد. در سال 1340 برای اولین بار سرم منووالان ضد مارگزیدگی تولید شد. تا قبل از این تاریخ، این سرم از خارج از کشور وارد می شد. در سال 1347 جمع آوری عقرب های ایران آغاز شد. در سال 1351 در پی جمع آوری عقرب های ایران و شناسایی آنها، تولید سرم پلی والان ضدعقرب زدگی آغاز شد. این موسسه در حال حاضر با تولید سرم پلی والان علیه زهر شش نوع از عقرب های خطرناک ایران و سرم پلی والان علیه زهر شش نوع از مارهای خطرناک به عنوان بزرگ ترین مرکز تولید پادزهر در خاورمیانه به کار خود ادامه می دهد.

جمع آوری نمونه ها
مارها به سه دسته سمی، نیمه سمی و غیرسمی تقسیم می شوند. در ایران بیش از 60 گونه مار شناسایی شده اند که 20 نوع آنها سمی و بقیه غیرسمی و نیمه سمی هستند. از بین مارهای سمی ایران، 6 گونه دارای فراوانی نسبی بوده و خطرناک هستند که این بخش مسوولیت تولید پادزهر علیه آنها را به عهده دارد. برای تولید پادزهر به سم عقرب ها و مارهای گوناگون نیاز است که صیادانی در سراسر کشور با داشتن مجوز از موسسه رازی، مارها و عقرب های مورد نیاز موسسه را تامین می کنند. سالانه نزدیک به دو هزار حلقه مار سمی به موسسه آورده می شود. این مارها بیشتر از مارهای کبرا، افعی گرزه، افعی قفقازی، افعی زنجانی، مار شاخدار و مار جعفری هستند. از دو هزار حلقه ماری که به انستیتو آورده می شود 200 تا 250 حلقه، مار کبرا و افعی گرزه و بقیه از چهار گونه دیگر هستند. مارهایی که معمولاً به انستیتو آورده می شوند توسط 10 الی 12 صیادی که توسط موسسه آموزش دیده و دارای مجوز رسمی از انستیتو سرم سازی رازی هستند به انستیتو تحویل داده می شوند. این صیادان، شناخته شده بوده و به سازمان حفاظت محیط زیست نیز معرفی شده اند. این صیادان معمولاً از نواحی مارخیز کشور مثل استان خراسان، آذربایجان و استان مرکزی نمونه برداری می کنند. مارها و عقرب ها پس از تحویل از صیادان به مدت دو هفته قرنطینه می شوند تا ضدعفونی و عاری از انگل شوند. معمولاً، سم گیری پس از قرنطینه به عمل می آید.

سم گیری
سم گیری از مار توسط افراد مجرب و خبره با باز کردن دهان مار، ماساژ دادن و تحریک غده سمی که در پشت چشم و بالای سر مار قرار دارد انجام می گیرد. سم از داخل کانالی که در دندان نیش مار وجود دارد، به دست می آید. برای تهیه سم مار در گروه الاپیده مانند کبرا، از یک شیشه مخصوص استفاده می شود. رنگ سم در انواع مارها متفاوت است. ممکن است سفید روشن یا کدر یا زرد روشن یا نارنجی یا متمایل به قهوه یی باشد. گاهی سم مترشحه از غده های سمی چپ و راست مار از حیث کمیت و کیفیت با هم متفاوتند و این تفاوت در جنس های نر و ماده مارهایی که از یک نوعند نیز مشاهده می شود. مقدار سم کبرای نر بیشتر از سم کبرای ماده است ولی این نسبت در گروه افعی ها صدق نمی کند. سم کبرای مسن و تیره رنگ بیشتر از کبرای جوان و کم رنگ است. مقدار سم مار کبرا بیش از انواع دیگر است. به طور کلی از لحاظ میزان ترشح سم و قدرت کشندگی آن، مار کبرا، مار جعفری، گرزه مار و مار شاخدار به ترتیب از سایر انواع دیگر مارهای سمی ایران خطرناک تر هستند. اغلب مقدار سم نوزادان مارهای سمی برای کشتن یک فرد بالغ کافی است و گاهی مقدار تزریق سم به شکار کمتر است. این مورد به بلندی و کوتاهی دندان سمی مار بستگی دارد

. سم گیری از عقرب با تحریک الکتریکی آخرین بند دم عقرب که غده سمی عقرب در آنجا قرار دارد انجام می شود.

تعداد دفعات سم گیری از مارها

از آنجا که در سم گیری از افعی ها به غدد ترشحی شان فشار وارد می شود احتمال عفونی شدن غدد و آسیب مارها بسیار زیاد است. بنابراین در مورد افعی ها تنها سم گیری اولیه برای ما مهم است اما در مورد کبراها چنین نبوده و می توان 3 الی 4 بار آنها را سم گیری کرد. مارها معمولاً بعد از سم گیری برای فعالیت های آموزشی یا کارهای تحقیقاتی دیگر مورد استفاده قرار می گیرند. به عنوان مثال، برای انجام کارهای سیتولوژیک و تهیه کاریوتایپ مارها از مغز استخوان ستون فقرات آنها نمونه گرفته می شود. تعدادی نیز برای استفاده در دبیرستان ها، دانشگاه ها و سایر مراکز تحقیقاتی فیکس شده و در اختیار این مراکز قرار داده می شود.

تزریق سم به اسب:
از آنجا که قدرت آنتی ژنیسیته سم پایین است، تزریق سم به اسب باعث تولید پادزهر در بدنش نمی شود. برای این منظور یاورهایی وجود دارند. این یاورها به سم اضافه شده و بعد به اسب تزریق می شوند. هدف از استفاده از یاورها به معنای ضعیف کردن سم نیست، بلکه هدف کاهش انتشار سم به جریان خون است. در مورد سم عقرب و مار نتایج آزمایش ها نشان داده است که نباید سم ضعیف شود. اگر سم ضعیف شود خاصیت آنتی ژنیسیته خود را از دست می دهد. تعداد اسب های موجود برای تولید پادزهر 250 راس اسب 300 تا 500 کیلوگرمی است که همگی سالم و در محدوده سنی 4 تا 9 سال قرار دارند. بسته به نوع تزریق و نوع سم به کار رفته، از 5 تا 9 بار در یک دوره به آنها سم تزریق می شود. پس از کامل شدن دوره تزریق که حدوداً شش ماه به طول می انجامد یک مرحله استراحت به اسب داده می شود که حدود 7 تا 10 روز است. در مرحله بعد برای تهیه پلاسما از این حیوانات خونگیری می شود. مرحله بعد از خونگیری، تهیه پلاسما است. تهیه پلاسما با افزودن ماده ضد انعقاد به خون اسب انجام شده و پس از ته نشین شدن گلبو ل های خونی، مایع رویی )پلاسما( جدا می شود. این پلاسما حاوی پادزهر است که توسط سیستم ایمنی اسب تولید شده است. سپس پلاسما از نظر میزان خنثی کنندگی زهر کنترل شده و برای مراحل بعدی به بخش تصفیه سرم ارسال می شود. در بخش تصفیه سرم، روی پلاسمای ایمن شده طبق پروتکل های خاص مراحل مختلفی از جمله رقیق کردن، رسوب دهی پروتئین های اختصاصی و هضم آنزیمی انجام می گیرد و در نهایت محلولی که حاصل می شود حاوی گاماگلبولین های اختصاصی ضد سم است که توسط فیلترهای استریل کننده، استریل شده و در نهایت به عنوان پادزهر بالک شناخته می شود. براساس مجموعه دستورالعمل های بهداشت جهانی روی پادزهرهای بالک آزمایش های کنترلی انجام می شود و در صورت مثبت بودن تمام آزمایش ها، مجوز فرمولاسیون نهایی داده می شود. فرمولاسیون نهایی شامل تنظیم دقیق تیتر پادزهر براساس پروتکل سازمان بهداشت جهانی و افزودن نگهدارنده های مورد نیاز است. در مرحله بعد از فرمولاسیون نهایی، نمونه گیری انجام می شود و به بخش کنترل کیفیت ارسال می شود. پادزهر در بخش کنترل کیفیت تحت آزمایش های کنترلی قرار گرفته و پس از تایید نهایی مجوز تقسیم و بسته بندی داده می شود. پس از تقسیم و بسته بندی مجدداً آمپول ها توسط بخش کنترل کیفیت آزمایش می شوند. در صورت مثبت بودن جواب آزمایش ها به صورت محصول نهایی توسط وزارت بهداشت توزیع می شود. محصول نهایی برای سرم های ضدمار در آمپول های 10 میلی لیتری و برای سرم های ضدعقرب در آمپول های 5 میلی لیتری است.

کیفیت پادزهر
هر دارویی که ساخته می شود اگر برخی اصول خاص داروسازی در آن رعایت نشود، ممکن است تب زا باشد. برای اینکه پادزهری که در بدن اسب تولید می شود به فرآورده یی تبدیل شود که قابل تزریق به انسان باشد باید خصوصیات ویژه یی داشته باشد و از یک سری استانداردهای بین المللی تبعیت کند:  به عنوان مثال 1- باید ایمن بوده و در کوتاه مدت یا درازمدت عارضه جانبی ایجاد نکند. 2- تب زایی نداشته باشد.3- قدرت لازم برای خنثی سازی سمومی که به بدن وارد شده است، داشته باشد. 4- در همان لحظه یی که تزریق می شود در مصدوم ناراحتی ایجاد نکند تا مصدوم پذیرش لازم برای دارو را داشته باشد.

 فرآورده های تولیدی این موسسه از نظر کیفیت مطابق با استانداردهای اروپایی است و بر اساس این استانداردها تولید می شوند. در مورد میزان پادزهر تولید شده در موسسه:  به طور کامل مصرف داخل را تامین کرده و در کنار تامین احتیاج های داخلی، صادراتی را نیز به کشورهای دیگر به ویژه کشورهای همسایه و حتی برخی کشورهای اروپایی نیز داریم. هر سال حدود 50 هزار آمپول پادزهر ضدسم مار و حدود 70 هزار آمپول ضدسم عقرب به تقاضای وزارت بهداشت برای مصرف داخلی تولید و نزدیک به 10 هزار آمپول به کشورهای خارجی مانند اردن و باغ وحش های اروپا صادر می شود


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

سرم چیست

.سرم چیست ؟
سرم ضدمارگزیدگی یا عقرب زدگی به موادی اطلاق می شود که خاصیت خنثی کنندگی سم مار یا زهر عقرب را داشته باشند. این سم کم و بیش هترولوگ است و با ایمن سازی حیوان علیه سموم مار تهیه می شود. سرم های ضدمارگزیدگی به روش آنزیماتیک یا هضم با پپسین و فراکسیون کردن با سولفات آمونیوم، تصفیه و تغلیظ می شوند. این سرم حاوی اندکی فنل است. سرم ضدمارگزیدگی نام های مختلفی دارد. سرم های موجود در بازار ایران که ساخت انستیتو رازی است به صورت پلی والان در آمپول های 10 سانتی متر مکعبی به نام «پلی والان آنتی ونوم» همراه با دستورالعمل و تاریخ مصرف عرضه می شود. این سرم بر ضد سم 6 نوع افعی (گرزه مار، مار شاخدار، مار جعفری، افعی دماوندی، افعی زنجانی و افعی قفقازی) و یک نوع کبرای ایران یا کفچه مار است. سرم های منووالان یا اختصاصی که بر ضد سم هر یک از انواع مارهای یاد شده تهیه می شود فقط در انستیتو رازی موجود است. ارزش درمانی هر یک از سرم ها بستگی به میزان قدرت خنثی کننده سم در هر سانتی متر مکعب سرم دارد. با سپری شدن تاریخ مصرف سرم، ارزش درمانی آن از بین می رود و اگر سرم حالت کدر و شیری رنگ پیدا کند دیگر قابل مصرف نیست. مقدار تجویز سرم ضد مارگزیدگی به یک بیمار به قدرت خنثی کنندگی سم، نوع میزان ترشح سم هر مار و علائم بالینی بستگی دارد. به طور کلی در حالات خفیف مارگزیدگی، تزریق یک یا دو واحد و در حالت سخت بیماری، دو تا شش واحد سرم پلی والان ضدمارگزیدگی تجویز می شود. در موارد سخت، 10 واحد و حتی بیشتر و گاهی تا 30 واحد یعنی 300 سانتی متر مکعب سرم برای یک بیمار مصرف شده که این مقدار خطرناک است و نباید تجویز شود
.


تحقیق در زمینه اثرات درمانی سموم

هنوز زمینه سازی لازم برای تهیه دارو از سموم مار و عقرب در ایران انجام نشده و در حال حاضر تنها پادزهر تولید می شود، کشورهای خارجی در تلاشند از سم مار و عقرب برای درمان بیماری های قلبی عروقی و ضدانعقاد خون و حتی تهیه کیت های آزمایشگاهی استفاده کنند اما سم مار و عقرب در ایران تاکنون هیچ استفاده دارویی نداشته و تنها به عنوان پادزهر کاربرد داشته است. سیاستگذاری این بخش در آینده بر این است که به اثرات درمانی سم ها روی برخی بیماری ها مثل ام.اس بپردازد.

ضمن استقبال از اجرای طرح های تحقیقاتی مشترک با دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی دیگر شدیداً از حضور دانشجویان و دانشگاهیان استقبال می شود تا با کمک آنها کارهای کاربردی انجام گردد چرا که کشور ایران از معدود کشورهایی است که از لحاظ تعداد گونه های مار و عقرب بسیار غنی است و همین مساله بیانگر ضرورت انجام کارهای تحقیقاتی بیشتر در این زمینه است. هنوز روی سم مارهای دریایی هیچ تحقیقی انجام نشده است.


کمک به فرد مارگزیده

متاسفانه مردم ما آگاهی چندانی در مورد مارگزیدگی و عقرب زدگی و حتی مراجعه به مراکز درمانی که در این زمینه فعالیت می کنند، ندارند. فرد مارزده یا عقرب زده نباید تحت هیچ عنوان با درمان منطقه یی درمان شود، گفت: در اولین فرصت، مصدوم باید به بیمارستان منتقل و تحت درمان اختصاصی قرار بگیرد. ضرورت گنجاندن یک واحد درسی در رشته های پزشکی وجود دارد و متاسفانه در رشته پزشکی هیچ واحد درسی در رابطه با مارگزیدگی و عقرب زدگی و چگونگی برخورد با مصدومان تدریس نمی شود و اطلاعات بسیاری از پزشکان ما نیز در این زمینه مطابق با اطلاعات روز نیست و همین مساله ایجاب می کند که یک واحد درسی در رابطه با گزیدگی ها (خصوصاً مارگزیدگی و عقرب زدگی)در رشته های پزشکی گنجانده شود.

اما مهمترین پارامتر برای کمک های اولیه در درمان مارگزیدگی داشتن آرامش و آرام کردن شخص مصدوم است که حتی الامکان هیجانش کم شود، چون داشتن هیجان باعث افزایش سرعت جریان خون شده و سم خیلی سریع در بدن پخش می شود. در این مرحله، ضدعفونی کردن محل گزش و بستن محل گزش با پارچه تمیز یا باند می تواند موثر باشد. پس از انجام این کارها باید بلافاصله، مصدوم به بیمارستان منتقل شود تا درمان اختصاصی بر رویش صورت گیرد. در اغلب موارد تزریق سرم پلی والان توصیه می شود مگر در مورد گزش مار کبرا یا کفچه مار که سرم اختصاصی یا منووالان توصیه می شود.


بخش جانوران سمی و تهیه پادزهر:
از سال 1338 در موسسه رازی با تشكیل آزمایشگاهی تحت عنوان آزمایشگاه جانوران سمی توسط مرحوم دكتر محمود لطیفی شناسائی مارهای سمی ایران آغاز گردید. با شناسائی تعدادی از مارهای سمی ایران نخستین بار در سال 1340 سرم منو والان ضد مارگزیدگی در مقیاس محدود تهیه شد. در ادامه با شناسائی و جمع آوری تعداد بیشتری از مارهای سمی، سرمهای تتراوالان و پنتاوالان تهیه شد. در سال 1347 تلاش در جهت جمع آوری و شناسائی عقربهای ایران آغاز و استحصال زهر آنها انجام گرفت كه نهایتا در سال 1351 در مقیاس محدود دومین محصول بخش یعنی سرم پلی والان ضد عقرب زدگی جهت تامین نیاز كشور تهیه شد.
از سال 1372  با انجام طرحهای تحقیقاتی در جهت خالص سازی سموم و استفاده از یاورهای مناسب در تهیه آنتی ژن نسبت به رشد كمی و كیفی سرمهای درمانی بخصوص سرمهای عقرب زدكی اقدامات جدی صورت گرفت. هم اكنون بخش جانوران سمی و تهیه پادزهر با تولید بیش از 85000 دز پادزهرهای ضد عقرب زدگی و مارگزیدگی یكی از معتبرترین مراكز تحقیق و تولید پادزهر در خاورمیانه شناخته شده است. احتمام به مطالعه، شناسائی و بررسی گونه های مختلف جانوران سمی از قبیل عنكبوت، زنبور مارهای دریائی نیز از برنامه های این بخش می باشد.  تولید پادزهر بر علیه عنكبوتهای سمی در سطح آزمایشگاهی انجام گرفته و در آینده نزدیك به تولید انبوه خواهد رسید. صادرات پادزهر كه در گذشته به صورت محدود انجام گرفته است در آینده نزدیك گسترش خواهد یافت. مطالعه بر روی اثرات درمانی سموم عقربها و مارها جهت استفاده در درمان بیماریهای لاعلاج مانند سرطان شروع شده است و از برنامه های مهم آینده بخش می باشد.

 

طرحهای تحقیقاتی


1-  خالص سازی توكسینهای موجود در سم عقرب ادنتوبوتوس دوریه ، دكتر عباس زارع 

2- تغییرات بیوشیمیائی حاصل از سم عقرب در حیوانات آزمایشگاهی ، دكتر عباس زارع 

3-  تعیین توالی اسیدهای آمینه توكسین موجود در زهر عقرب ادنتوبوتوس دوریه ، دكتر عباس زارع 

4-   تولید آزمایشگاهی پادزهر عنكبوت ، دكتر عباس زارع 

5-  بررسی آثار زیست محیطی حاصل از جنگ عراق و كویت بر روی دامهای ایران ، دكتر عباس زارع 

6-  مقایسه دستگاه یون زدا با روش استفاده از كیسه دیالیز ، دكتر عباس زارع 

7- بررسی پراكندگی جغرافیائی عقربهای جنوب كشور ، دكتر ابوالفضل اكبری 

8- بررسی برخی از خواص بیولوژیكی زهر زنبور عسل ، دكتر ابوالفضل اكبری 

9- جداسازی فراكسیونهای سم عقرب بوتتوس سلسئی ، دكتر ابوالفضل اكبری 

10-  بررسی و مقایسه سم خالص و سم حاصل از غدد عقربهای تلف شده ، دكتر ابوالفضل اكبری 

11- بررسی استحصال سم خالص از غده عقربهای تلف شده جهت تولید سرم ، دكتر ابوالفضل اكبری 

12- تهیه آنتی سرم ضد مارگزیدگی بر علیه فراكسیونهای توكسیك زهر مار كبری ، دكتر ابوالفضل اكبری 

13-  بررسی فون عقربهای ایران در جهت بهیه سازی سرم ضد عقرب زدگی ، دكتر ابوالفضل اكبری 

14- بررسی برخی از خصوصیات فیزیكوشیمیائی و بیولوژیكی زهر عقرب همی سكورپیوس پرسیكوس ، دكتر ابوالفضل اكبری 

15-  بررسی و تهیه سرم پلی والان ضد مارگزیدگی به روش لیوفلیزه (خشك) ، سید محمد طباطبائی 

16-  تهیه و مطالعه سرم ضد مارگزیدگی به صورت منطقه ای ، سید محمد طباطبائی 

17-  تعیین خصوصیات بیولوژیكی سم مار شاخدار ایران ، محمود طوفانی 

18- استاندارد كردن سم مارهای كبری و جعفری ایران ، سید محمد طباطبائی 


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

گزیدگی ها (عقرب یا کژدم)

عقرب( کژدم)

عقرب نام یكی از گونه های بند پایان است كه دارای 8 پا و نیشی با زهر كشنده می باشد. نیش عقرب در نوك دم آن قرار دارد
عقرب ها (Scorpion)  وابسته به عنكبوتیان هستند . در دنیا گونه های متعددی عقرب وجود دارد كه تنها تعدادی محدود برای انسان خطر ناك هستند .عقرب بیشتر در آب هوای گرم و شب ها فعال هستند و به این علت رعایت نكات ایمنی در مورد جلوگیری ار عقرب گزیدگی به خصوص در مناطق گرمسیری و به هنگام تاریكی هوا اهمیت دارد . (مثل پوشیدن جوراب ، شلوار و كفش مناسب ، تكان دادن كفش و لباس قبل از پوشیدن و غیره.

نكته : خطرناك ترین عقرب در ایران عقربی است به نام گادیم كه محل زیست آن خوزستان است .

زهر عقرب بیشتر بر بند پایان و جانوران كوچك موثر است و معمولاً برای انسانها كشنده نیست بلكه تاثیرات موضعی مانند درد و ورم ایجاد میكند اما بعضی گونه های آن برای انسانها هم كشنده هستند.
عقربها بچه زا بوده و دست كم تا زمان نخستین پوست اندازی نوزادان بر پشت عقرب مادر جابجا می شوند.
این جانور در طول روز در گوشه‌ای بی‌حركت پنهان می‌شود و شب هنگام فعالیت خود را آغاز می‌كند و به دنبال شكار می‌رود.
کژدم، سم خود را از طریق نیشی كه در انتهای دم خود دارد به شكار تزریق می‌كند و زمانی انسان را می‌گزد كه آدمی ندانسته پا روی آن گذارد و خطر لگد شدن عقرب را تهدید كند.
وضع كسی كه دچار عقرب گزیدگی شده، نباید بی‌اهمیت تلقی گردد چون ممكن است جان بیمار در خطر باشد و اهمال كاری به مرگ وی منجر گردد. عقربها تنها موجوداتی هستند كه اشعه رادیو اكتیویته تاثیری به آنها ندارد. ضعیفترین عقربها 40000 راد (واحد اندازه گیری تشعشعات تولیدكننده یون جذب شونده) را تحمل میكنند این عدد در مورد انسان كمتر از تنها 600 راد میباشد وبدین گونه از انفجار اتمی هم جان سالم بدر میبرند.
این جانور رنگهای مختلفی مثل زرد مایل به قهوه ای، قهوه ای، خاكستری و سیاه دارد و اندازه بین 18-5/1 سانتی متر دارد ولی بواسطه شكل بدنی خود كه حالت تخت و صاف است، می تواند از شكافهائی به عرض 3 میلی متر نیز عبور كند و خود را وارد خانه سازند.
در محیط خارج از خانه در شكاف و درز بین سنگها، زیر پوست درخت، بین هیزمها و ... یافت شده و در محیط داخل خانه حمام، دستشوئی، آشپزخانه و محیطهای مرطوب یافت می شوند. این جانوران در طول روز در گوشه ای بی حركت و پنهان بوده و در طی شب فعالیت خود را آغاز می كنند و بدنبال شكار خود می روند و سم خود را از طریق نیش كه در انتهای دم آنها وجود دارد به شكار خود تزریق می كنند. عقرب گزیدگی پیشگیری و مراقبت از فرد عقرب گزیده 

عقرب گزیدگی:
از نظر پزشكی حائز اهمیت میباشد. امروزه بعلت توسعه و نوسازی شهرها كمتر با این مساله برخورد داریم ولی متاسفانه مردم روستاها و عشایر مناطق محروم استان همچنین ساكنین منازل قدیمی هنوز با مشكل عقرب گزیدگی مواجه هستند .
مبارزه با عقرب و پیشگیری از گزش آن بمراتب اهمیت بیشتری از درمان عقرب گزیدگی دارد.

علائم :
علائم عقرب گزیدگی بستگی به نوع عقرب، مقدار سم وارد شده به بدن شخص فصل گزش و وضعیت جسمانی فرد مصدوم دارد. و ممكن است همراه یك واكنش موضعی یا علائم شدید در سراسر بدن باشد كه گاهی منجر به مرگ میشود.
معمولاُ پس از گزش، سوزش، همراه با درد در محل احساس میشود. در محل گزش پوس قرمز، متورم و ااحتمالاً دچار خونمردگی و تاول میشود

علائم عمومی در بدن:
شامل تنگی نفس، طپش قلب، تعریق زیاد و ترشح زیاد بزاق و تهوع و استفراغ، سرگیجه و اضطراب، ادرار خونی،‌ سردرد، درد شكمی و اندامها میباشد.
معمولاً گزش عقربهائیكه در مناطق خشك و صحرائی و یا گرم زندگی می‌كنند بعلت غلظت بالای سم خطرناكتر است. اما خطر عقرب به كوچكی و بزرگی و رنگ بستگی ندارد

پیشگیری:
بهترین اقدام پیشگیری دوری جستن از محل زندگی عقربها، نوسازی و بهسازی اماكن قدیمی جمع‌آوری و دفع بهداشتی زباله میباشد. در محلهائیكه عقرب زیاد مشاهده میشود لازم است محلهای مرطوب در انبارها، زیر كاشی و كنار فرشها و محل نگهداری البسه، رختخواب، كفشها كنترل بیشتری گردد.
در موقع استفاده از لباس یا كفش یا رختخواب دقت شود در موقع استراحت در چنین اماكنی حتماً‌ از تخت استفاده گردد

در زمان عقرب گزیدگی چه باید انجام داد:
1- حفظ خونسردی و تقویت روحیه مصدوم مرحله اول است.
2-  اگرچه اكثر عقرب‌ها سمی هستند ولی گزش همه آنها خطرناك نیست. بنابراین كلیه عقرب گزیدگیها را هرچه سریعتر بایستی به مراكز بهداشتی و درمانی انتقال داد. پس از گزش عقرب محل گزش را فشار دهید تا باقی مانده سم خارج شود. داغ كردن سوزاندن شكاف دادن محل گزش بی‌فایده است.
3- محل گزش را ضدعفونی نموده سپس باندپیچی نمائید و عضو عقرب گزیده را ثابت نگهدارید و تا زمانیكه به مراكز بهداشتی و درمانی انتقال پیدا نكرده باند را باز و از انجام اقدامات خودسرانه و سنتی جداً‌ خودداری نمائید. درمان علامتی مثل درد پیشگیری از عفونتها و بیماری كزاز و نیز تجویز سرم ضد عقرب گزیدگی در صلاحیت پزشك معالج میباشد.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

گزیدگی ها(مار)

. مارها:

مطالعات فسیل شناسی ثابت می كند كه خزندگان بیش از یكصد میلیون سال پیش ( 65 135 میلیون سال ) و قبل از ظهور پستانداران در كره زمین وجود داشته اند. درباره خزندگان و خطر احتمالی آنها و عواقب گزش مارها داستانهای زیادی نسل به نسل نقل شده و این امر به ترس و وحشت مردم از این موجودات زیبا و خوش خط و خال افزوده است. اگر زیانهای ناشی از گزش مار با زیانهای ناشی از دیگر جانوران و نیز بیماریها مقایسه شود ناچیز بودن آن مشخص میگردد. در بعضی از كشورها مانند چین و ژاپن و آمریكا، بعضی رستورانها از گوشت مار و مخصوصاً مار بوآ غذای برای علاقه مندان تهیه می كنند البته در دنیایی كه گوشت قورباغه و خرچنگ در تغذیه استفاده می شود، گوشت مار نیز می تواند در برنامه غذایی بشر جائی داشته باشد! موش مار یكی از انواع مارهای غیرسمی است و معمولاً 70 عدد تخم می گذارد. این تخمها بزرگتر از تخم مرغ است و جداری نازكتر از آن دارد. بعضی مردم بومی نواحی دور افتاده با علاقه زیادی از تخم این مارها تغذیه می كنند.
موضوع مار و سم آن مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته و با مراعات اصول فنی گذشته از سرم ضد مارگزیدگی به تهیه بعضی فراورده های دارویی اقدام كرده اند كه برای درمان عوارض ناشی از خونریزیهای شدید و برطرف كردن دردهای عصبی مورد استفاده دارد. از پوست مار در صنعت چرم سازی استفاده می شود. از آن كفش، كمربند و كیف و بعضی لوازم تهیه می كنند.

حقایقی راجع به مارها
بزرگ‌ترین مارها در دنیا متعلق به خانواده‌ای هستند بنام اژدرماران (Boidae) كه اژدرمار (بوآ) و افعی نیز از این خانواده هستند. طول برخی از این مارها از 0.6 متر تجاوز نمی‌كند. اما تعدادی از انواع آنها هستند كه طول آنها به بیش از 9 متر میرسد.

-
مارهایی كه در دریا زندگی می‌كنند دارای آبشش نیستند و برای تنفس مجبور هستند كه به سطح آب بیایند. اما با این حال توانایی آن را دارند كه ساعتها زیر آب بدون آنكه روی سطح آب بیایند، بمانند. آنها توانایی آن را دارند كه در این مدت از اكسیژن محلول در آب استفاده كنند.

-
یك مار بزرگ پیتون می‌تواند یك موجود زنده به وزن 70 كیلوگرم را به راحتی ببلعد، اما هضم این لقمه ممكن است برای او بسیار دشوار باشد.

-
مارها دارای حس بویایی بسیار قوی هستند و از آن برای جستجو و شكار استفاده می‌كنند. علاوه بر این برخی از انواع مارها با تشخیص حرارت بدن طعمه، آن را ردیابی و شكار می‌كنند.

-
بسیاری از گونه‌های مار از جمله مار كبری از طریق ارتعاشات هوا نمی‌توانند چیزی بشنوند. برعكس آنها لرزش ناشی از حركت یا صوت را از طریق بدن خود كه روی زمین است احساس می‌كنند.

-
مارها توانای حركت با سرعت بالا را ندارند. بیشترین سرعتی كه برای حركت مارها ثبت شده‌است حدود 13 كیلومتر بر ساعت است.

-
بیشترین طول عمری كه برای یك مار مشاهده شده‌است كمتر از 30 سال است كه مربوط به نوع آناكوندا (Anaconda) و كفچه‌مار سیاه است.

-
سم مامبای سیاه (Black Mamba) باعت مختل شدن سریع اعصاب می‌شود و از قویترین سموم شناخته شده مارها است. برای همین اغلب پادزهرهای سم مار را از آن می‌سازند.

-
مارها به دلیل كوچك بودن بخشی از مغزشان كه وظیفه یادگیری را بعهده دارد هرگز توانایی یاد گیری ندارند.

آیا میدانید مارها به چه علت می توانند طعمه هایی با بیش از چندین برابر اندازه دهان خود را ببلعند؟

به دلیل :

-
داشتن آرواره ی پایین كه از چندین استخوان متحرك تشكیل شده است .
-
نداشتن استخوان جناغ سینه ، به طوری كه دنده ها از قسمت جلو آزادند .
-
قسمت ابتدایی نای آنها در ناحیه ی جلو در زیر زبان قرار دارد نه در قسمت حلق
-
استخوان سر مار ها پنج قسمتی می باشد و در موقع بلع تا ده برابر قطر دهان باز می شود 

طولانی ترین مار دنیا :
یك نوع از چهار نوع " مار آناكوندای" آمریكای جنوبی كه " آناكوندای بزرگ " نام دارد ، كه طول آن به 9 متر می رسد.



كلیاتی درباره مارهای ایران
در اكولوژی، منطقه هایی را كه از حیث آب و هوا , درجه حرارت , میزان بارندگی , طول فصل ها , مقدار تابش خورشید , نوعی گیاهان و جانوران یكسان هستند , به آن بیوم Biom می گویند . اما نباید بیوم را با بیوسفر اشتباه كرد .

 سراسر پوشش بیرونی كره زمین , كه در آن گیاهان می رویند و جانوران زندگی می كنند , بیوسفر نامیده می شود . بنابراین بیوسفر مجموع بیومهای مختلفی است كه در روی زمین یافت می شوند . مارهائی كه در بخش وسیعی از ایران یافت می شوند از گونه های بیابان زی
می باشند . از بین این گونه ها می توان افعی یا گرزه مار , مار جعفری , مار شاخدار , كبرا , یله مار , تیر مار , طلحه مار , آلوسر , افعی پلنگی , كور مار , مار شتری , مار درفشی و كوتوله مار را نام برد . البته باید در نظر داشت كه در نواحی خشك و بیابانی مجموعاً تعداد گونه ها خیلی محدود است . در حقیقت تنها پنج گونه از مارهای سمی و 14 گونه از مارهای غیر سمی كه در ایران زاد و ولد می كنند مختص این گونه نواحی گرم و خشك هستند .

شناسائی مارهای ایران
تعدادی از مارها به آسانی از روی رنگ یا علامت مشخصی كه دارند شناخته می شوند . مانند : مار شاخدار كه با زائده شاخی كه در روی چشمایش دارد یا افعی قفقازی كه حفره ای بین چشم و بینی دارد یا مار جعفری با رنگ قرمز و خطوط و نقوش سفید رنگ و علامت صلیبی شكل كه در ناحیه سر دارد , مشخص می شوند . ولی برای تشخیص بیشتر انواع مارها باید به نشانی های ویژه آنها توجه كرد .

انواع مارها از لحاظ نوع سم
1-  بعضی از مارها دندان سمی در جلو ودندانهای ریز را در عقب دارند نوع شكل دندانهای سمی این نوع از مارها به صورت لولای شیاردار می باشد مانند مار كبری مار دم پهن دریائی

 2-  دندانهای ریز را ندارند وفقط دندان سمی دارند این نوع از مارها نیز بسیار خطرناك هستند مانند افعیها

 3-  مارهایی هستند كه ابتدا دندان ریز قرار دارد سپس دندانهای سمی این نوع ازمارها رابه دلیل اثر كمتر دندان سمی مارهای نیم سمی می گویند

4-  مارهای غیر سمی میباشند كه از طریق انقباض عضلانی فعالیت خود را انجام می دهند مانند بوآ و پیتون

*  انواع سمهای مارهاشامل: هموتوكسین نوروتوكسین - هموراژیك - میوتوكسین و تركیبی(Mixture )

زیستگاه مارها
مارها بجز در قطب جنوب تقریباً در سایر قسمت‌های دنیا وجود دارند. اغلب مارها روی زمین یا زیر آن زندگی می‌كنند اما برخی از انواع آنها هم وجود دارند كه درختان یا آب را محل زندگی خود برمیگزینند. كنار رودخانه‌ها و مردابها نیز از جمله مكانهای مورد علاقه برای زندگی این خزندگان است. گونه‌های جالبی از مارها در آسیای جنوب شرقی مشاهده شده‌است كه توانایی پریدن نیز دارند و بسادگی از شاخه درختی به شاخه دیگر می‌پرند.

واكنش های رفتاری مارها :
در مار ها ، رفتار های فردی مثل انگیزه های گرسنگی ، جفت طلبی ، جفتگیری ، دفاع و تهاجم ، مسكن گزینی ، تغییر مكان و نیز ساعت زیست شناختی دیده می شود .
مار به هنگام گرسنگی در طلب طعمه و صید به حركت در می آید و به محض شناسایی طعمه بی حركت بر جای می ماند . تشخیص طعمه به وسیله ی زبان است . تغییر مكان و یا تغییر جهت طعمه را هم به كمك زبان ردیابی می كند . اگر طعمه قصد دور شدن داشته باشد ، مار به آرامی طوری به سوی او می خزد كه طعمه متوجه حركت او نمی شود . پس از آنكه طعمه را در شرایط مناسب یافت ، با حمله ای فوق العاده سریع و برق آسا كه به ندرت به خطا می رود به دور شكار می پیچد و یا آن را در دهان می گیرد.
مار های سمی با تزریق مقداری سم به طعمه و مار های غیر سمی با فشار به صید از تحركش می كاهند و آن را برای بلع آماده می سازند.

اغلب مار ها در هنگام گرسنگی ، برای صید شكار ولع زیادی از خود نشان می دهند و اگر طعمه كوچك باشد ، چندین طعمه را می بلعند . اما مار ها وقتی كه سیر باشند به فكر ذخیره سازی غذا و جمع آوری طعمه نیستند.
مار ها در حضور عوامل محرك از قبیل صدا و نور از صید و خوردن طعمه خودداری می كنند.
مار های پرنده خوار برای صید شكار خود را در حالت عمودی به شكل شاخه درخت در می آورند . پرنده كوچك به هنگام نشستن بر روی این شاخه ی دروغین بلعیده می شود .


انواع سم مارها را میتوان به دو دسته كلی تقسیم كرد :

ü      زهرهای مختل كننده جریان خون

ü      زهرهای اعصاب
 

زهر های جریان خون ، خون ، رگ ها و سایر بافت های بدن رو تجزیه و متلاشی می كنن . از بارز ترین علایم این نوع زهر ، عدم انعقاد خون هست .
زهرهای اعصاب بر عكس قبلی ، اثر فلج كننده بر سیستم عضلانی ، دستگاه تنفسی و قلب دارند .
 
مشخصات مارهای غیر سمی یا آگلیفا
مارهای غیر سمی دارای دندانهائی ساده هستند كه راهی به غده سمی ندارند . شكل پولك های ناحیه سر با شكل پولك های ناحیه بدن كاملاً متفاوت است . به عبارت دیگر پولك های ناحیه سر و تنه , مشخص و قرینه هستند . در بعضی پولك های ناحیه ظهری یا پشتی بدن صاف است بر عكس در بعضی دیگر پولك های ناحیه پشتی تیغه دار است یعنی در وسط این پولك ها خطی برجسته مشاهده می شود . پولك های سطح شكمی صاف و بزرگتر از پولك های ناحیه پشتی است . مردمك چشم اغلب گرد و دم مار معمولاً گرد و دراز است . پولك های زیر ناحیه دم در یك یا دو ردیف قرار دارد و پولك آنال یا مخرج ممكن است یك عدد و یا دو عدد باشد . به طور كلی طرز قرار گرفتن این پولك ها و شمارش آنها در تشخیص مارها حائز اهمیت است . مارهای غیر سمی اصولاً در حركت خیلی سریع و چابك هستند .


مشخصات مارهای نیمه سمی یا اوپیستوگلیفا
این مارها كم وبیش شبیه مارهای غیر سمی هستند و یكی از وجوه تمایز آنها داشتن فنگ Fang یا نیش دندان خلفی شیاردار است . فنگ كه از سایر دندان ها بزرگتر و دارای كانال باز یا شیار است در قسمت عقب دهان , در فك بالائی قرار دارد و به غده سمی متصل است . از نظر ظاهری مردمك چشم این مارها عمودی یا گرد است . تیرمار كه یكی از انواع این مارها محسوب می شود با داشتن چهار خط سفید رنگ كه در سرتاسر بدنش امتداد دارد مشخص می شود . آلوسر ( سگ مار ) هم كم و بیش حركات مار جعفری را تقلید می كند و از نظر شكل ظاهری خیلی به آن شبیه است . آلوسر فاقد علامت صلیبی شكل در ناحیه سر می باشد . ناحیه سر این مار كلاً سیاه رنگ است .

مشخصات مارهای سمی
تمام انواع این مارها دارای فنگ یا نیش دندان لوله ای شكل یا مجوف هستند كه در قسمت قدامی دهان و در فك بالائی قرار دارد و به غده سمی متصل است . سر این مارها غالباً مثلثی شكل و ناحیه گردن كاملاً مشخص است . اكثراً دمشان كوتاه و در حركت كمی تنبل هستند . در بعضی از انواع این مارها , حفره ای بین چشم و بینی وجود دارد كه به سادگی قابل تشخیص است . اكثراً پولكهای ناحیه سرشان ریز و قرینه نمی باشد .
در برخی دیگر پولكهای ناحیه سر قرینه هستند مانند كفچه مار كه هنگام خشم چنبره زده و یك مرتبه به طرف دشمن حمله می كند . در این حال ناحیه گردن متسع می شود و به این ترتیب سطح بزرگی ایجاد می كند . این سطح به نام كفچه نامیده می شود . در مواردی كه شناختن مار از نظر شكل ظاهری برای مبتدیان دشوار باشد , باید غالباً به زیستگاه خاص هر مار توجه شود كه كار را آسان تر می كند . منطقه پراكندگی مارها از نظر جغرافیائی , زیستگاه ,رویشهای گیاهی و دیگر شرایط گیاهی فرق می كند و در هر زیستگاهی جز به هنگام مهاجرت مارهای غیر بومی كمتر دیده می شوند .

در ایران سه گروه مار سمی به شرح زیر وجود دارد كه ممكن است گزش آنها عوارض نامطلوبی ببار آورد :
-
گروه افعی ها یا ویپریده ( Viperidae) با 10 گونه خطرناك .
-
گروه مارهای كبرا یا الاپیده ( Elapidae ) با 2 گونه خطرناك .
-
گروه مارهای دریائی یا هیدروفیده ( Hydrophidae ) با 5 گونه سمی ( احتمالاً تعداد گونه ها بیشتر است)

 

عنكبوت
عنكبوتیان رده‌ای از جانوران هستند که زیرشاخه قلاب‌داران (Chelicerata) قرار دارد.
مثل دیگر بندپایان این جانوران بی مهره دارای اسكلت خارجی سخت و پاهای مفصلی می‌‌باشند.عنكبوت شامل عنكبوت ها، عقربها،كنه‌ها می‌‌باشند بیشتر آنها روی زمین زندگی می‌‌كنند. معمولا" بدن آنها از دو قسمت تشكیل شده در جلو سر و سینه كه به‌وسیله یك مفصل به همدیگر متصل شده اند. و درقسمت عقب شكم. بیشتر بند پایان دارای چهار جفت پاهای آرواره‌ای هستند.
عنكبوتهای پرنده خوار جزو بزرگ‌ترین بندپایان جهان هستند،و دارای عرض بدن به طول ۲۸ سانتیمتر می‌‌باشند، پرندگان فقط بخش كوچكی از غذای از روزانه آنها را تشكیل می‌‌دهند بند پایان والدین محافظت كننده خوبی هستند.
عنكبوت‌ها بزرگ‌ترین گروه بندپایان را تشكیل می‌دهند همه آنها گوشت‌خوار هستند. بعضی گونه‌های عنكبوت برای به دام انداختن طعمه تار می‌بافند ولی انواع دیگر در سوراخهای خود به كمین شكار می‌نشینند. عنكبوتها دهان بسیار كوچكی دارند و دارای دندانهای نیش تیز و سمی هستند. آنها مایع هضم‌كننده‌ای در درون بدن طعمه خود وارد می‌كنند و بعد مایعات مغذی درون بدن طعمه را می‌مكند و پوسته خالی آن را رها می‌كنند.

عنكبوت‌ها می‌توانند ۸ نوع تار بتنند.كه هركدام برای كاری منظور شده‌است.تار عنكبوتها سه ویژگی دارد.
۱-چسبناكی
۲-كشسانی
۳-مقاومت زیاد
تار عنكبوت بسیار چسبناك است و به همین دلیل می‌تواند حشرات را به دام بیندازد.خاصیت كشسانی تارها به دلیل پیچ خوردگی‌های آن در قسمت‌های مختلف است.و وقتی فشاری به آن وارد میشد پیچ خوردگی‌های آن باز میشود و تار تا ۴ برابر بلند میشود.
عنكبوتها با تخم گذاری تولید مثل می‌كنند. كه تخمها در یك بسته ابریشمی به نام ساك تخمها حمل می‌شود


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

آشنایی با بیولوژی پشه خاکی ها و روشهای صید آنها

آشنایی با بیولوژی پشه خاکی ها و روشهای صید آنها:

پشه‌خاكی‌های‌ فلبوتومینه‌ دوبالانی‌ ظریف‌ با پاهای‌ بلند لوله‌ای‌ شكل‌ هستند. از قریب‌ 700 گونة ‌شناخته‌ شده‌ از این‌ حشرات‌، حدود 70 گونه‌ در انتقال‌ بیماری‌ به‌ انسان‌ نقش‌ دارند. پشه‌خاكی‌ها را می‌توان‌ از روی‌ نحوة‌ قرار دادن‌ بال‌هایشان‌ در حین‌ استراحت‌، كه‌ شبیه‌ به‌ حرف‌ V  به‌ نظر می‌رسد، از سایر دوبالان‌ به‌ ویژه‌ اعضای‌ خانوادة‌ پسیكودیده‌ كه‌ این‌ حشرات‌ متعلّق‌ به‌ آن‌ هستند، تشخیص‌ داد.

 فقط‌ پشه‌خاكی‌های‌ ماده‌ خونخواری‌ می‌كنند و دو جنس‌ِ فلبوتوموس‌ (Phlebotomus) در دنیای ‌قدیم‌ و لوتزومیا (Lutzomyia) در دنیای‌ جدید دارای‌ گونه‌هایی‌ هستند كه‌ به‌ عنوان‌ مهم‌ترین‌ ناقلین ‌انواع‌ لیشمانیوز به‌ شمار می‌روند. به‌ ندرت‌ برخی‌ از گونه‌های‌ جنس‌ سرژانتومیا (Sergentomyia)، كه‌ اصولاً روی‌ خزندگان‌ خونخواری‌ می‌كنند، می‌توانند انسان‌ را بگزند، امّا هیچ‌ مدركی‌ دال‌ّ بر قابلیت‌ انتقال ‌انگل‌ها به‌ انسان‌ توسط‌ این‌ پشه‌خاكی‌ها وجود ندارد.

فلبوتومینه‌ها عمدتاً تحت‌ عنوان‌ ناقلین‌ لیشمانیا كه‌ یك‌ تك‌ یاختة‌ انگلی‌ است‌ و باعث‌ ایجاد لیشمانیوز احشایی‌ و انواع‌ مختلف‌ لیشمانیوز جلدی‌ در انسان‌ می‌گردد، شناخته‌ شده‌اند. با وجود این‌، آنها قادر به‌ انتقال‌ بارتونلّوز و برخی‌ از بیماری‌های‌ ویروسی‌، به‌ ویژه‌ تب‌ پاپاتاسی‌، به‌ انسان‌ هستند. پشه‌خاكی‌ها عمدتاً در نواحی‌ گرمسیری‌ و نیمه‌ گرمسیری‌ یافت‌ می‌شوند، ولی‌ تعداد معدودی‌ از گونه‌ها به‌ نواحی‌ معتدله‌ در هر دو نیمكرة‌ شمالی‌ (تا 50 درجه‌ شمالی‌) و جنوبی‌ (تا حدود 40 درجة‌ جنوبی‌) نفوذ كرده‌اند. این‌ حشرات‌ در نیوزیلند و جزایر اقیانوس‌ آرام‌ وجود ندارند. در دنیای‌ قدیم‌، پشه‌خاكی‌هایی‌ كه ‌از انسان‌ خونخواری‌ می‌كنند، در نواحی‌ نیمه‌ گرمسیری‌ وجود دارند. بر عكس‌، انتقال‌ لیشمانیوز در دنیای ‌جدید اصولاً در نواحی‌ گرمسیری‌ انجام‌ می‌شود.

پشه‌خاكی‌ها زیستگاههای‌ بسیار متنوّعی‌ از سطح‌ دریا گرفته‌تا ارتفاعات‌ 2800 متری‌ در نواحی‌ آند و اتیوپی‌، و از بیابان‌های‌ گرم‌ و خشك‌ تا جلگه‌ها و درختستان‌های‌ پراكنده‌ و جنگل‌های‌ بارانی‌ متراكم‌  دارند. به‌ طور كلّی‌، هر گونه‌ دارای‌ احتیاجات‌ اكولوژیكی‌ خاص‌ خود است‌ و عدّة‌ معدودی‌ از آنها نیز این‌ شرایط‌ را در اطراف‌ اماكن‌ زندگی‌ انسان‌ یافته‌اند. وضعیت‌ كانونی‌ بودن‌ِ بیماری‌ لیشمانیوز هم‌ بدون‌ شك‌ به‌ علت‌ ویژگی‌های‌ اكولوژیكی‌ ناقل‌، و احتمالاً به‌ میزان‌ كمتر مربوط‌ به‌ مخازن‌ بیماری ‌است‌. به‌ عنوان‌ مثال‌ در آسیای‌ مركزی‌ پشه‌خاكی‌ها را در كانون‌هایی‌ با كلنی‌های‌ جوندگان‌ زیر خانواده‌ ژربیلینه كه‌ بافت‌ و رطوبت‌ خاك‌ آن‌ مناسب‌ باشد می‌توان‌ یافت‌. حتی‌ در جنگل‌های‌ بارانی‌ مناطق ‌گرمسیری‌ كه‌ شرایط‌ یكسانی‌ دارند، پشه‌خاكی‌ها دارای‌ پراكندگی‌ یكنواختی‌ نیستند.

 مطالعة‌ پشه‌خاكی‌ها به‌ ویژه‌ در ارتباط‌ با بیماریهایی‌ كه‌ منتقل‌ می‌كنند، كار بسیار سختی‌ است‌، زیرا یافتن‌ افراد بالغ‌ آنها مشكل‌ است‌ و لاروهای‌ آنها را تقریباً بندرت‌ می‌توان‌ در طبیعت‌ پیدا كرد.

روش‌های صید و جمع‌آوری پشه‌خاكی‌های بالغ

     1- صید پشه‌خاكی به صورت زنده

از روش‌های صید پشه‌خاكی‌ها به صورت زنده، می‌توان موارد ذیل را نام برد:

الف) صید با آسپیراتور در اماكن استراحت روزانه: ساده‌ترین روش برای صید پشه‌خاكی‌ها به صورت زنده، جستجوی آنها به صورت فعال در اماكن استراحت روزانه آنهاست. این اماكن می‌تواند شامل اماكن انسانی، محل‌های زندگی حیوانات، زیر پوسته درختان یا درون شكاف‌های آنها، برگ‌های ریخته شده در زیر درختان، فضای بین یا زیر صخره‌ها، درون غارها و باشد. با تكان دادن آرام تنه‌های درختان و برگ‌های ریخته شده در اطراف آنها، پشه‌خاكی‌ها به پرواز در می‌آیند و می‌توان آنها را به كمك یك آسپیراتور دهانی یا دستی (كه با باتری چراغ قوه كار می‌كند) صید كرد. ابعاد هر یك از اجزای تشكیل دهنده آسپیراتور بر اساس سلیقه فرد جمع‌آورنده ممكن است فرق كند، اما قطر لوله باید به اندازه‌ای باشد كه بتوان به سهولت اقدام به آسپیراتورزنی نمود.

ب ) تله نورانی: برخی از گونه‌های پشه‌خاكی (Ph.major, Ph.kandelakii) دارای نورگرایی مثبت هستند و می‌توان آنها را با تله‌های نورانی CDC صید كرد  با وجود این، ‌هزینه باتری مورد استفاده در این تله‌ها زیاد است و از لحاظ اقتصادی، استفاده از باتری‌های قابل شارژ مناسب‌تر خواهد بود. فاصله‌ای كه پشه‌خاكی‌ها به تله‌های نورانی CDC جلب می‌شوند، كمتر از 2 متر است. صید پشه‌خاكی‌ها و سایر حشرات خونخوار را می‌توان با افزودن یك منبع دی‌اكسیدكربن به این تله‌ها، از قبیل یك قطعه یخ خشك، افزایش داد. دی‌اكسیدكربن حاصله به كمك باد در محیط پراكنده می‌شود و پشه‌خاكی‌ها را در محدوده وسیع‌تری به سمت تله جلب می‌كند. بنابراین، افزودن یك منبع CO2 می‌تواند از طریق افزایش منطقه صید مؤثر یك تله نورانی، میزان صید را افزایش دهد. 

یكی از قابلیت‌های نامطلوب تله‌های نوارنی این است كه بیشتر افراد ماده برخی از گونه‌های پشه‌خاكی را صید می‌كنند.

2- صید پشه‌خاكی به صورت غیر زنده

تله چسبان: این تله‌ها از كاغذهای سفید به ابعاد 25*20 سانتیمتر آغشته به روغن كرچك كه یك چوب باریك و صاف به طول حدود 40 سانتیمتر به صورت كوك شده در آن فرو می‌رود، ساخته شده‌اند. این تله‌ها را می‌توان در مناطق استراحت پشه‌خاكی‌ها در اماكن داخلی و خارجی مورد استفاده قرار داد. تله‌های مذكور از طریق ایجاد مانع بر سر راه حركت پشه‌خاكی‌ها عمل می‌كنند و این حشرات در ضمن حركت به تله می‌چسبند.

پشه‌خاكی‌های صید شده را به كمك یك قلم مو یا سر سوزن برداشته و پس از چربی‌زدایی در استن، در اتانول 70% كنسرو می‌كنند.

مونته دائم در محیط پوری

برای این كار از محلول پوری (صمغ عربی 8 گرم، كلرال هیدرات 70 گرم، گلیسرین 5 سی‌سی، اسید استیك گلاسیال 3 سی‌سی، آب مقطر 10 سی‌سی) استفاده می‌شود. بدین ترتیب كه ابتدا یك قطره پوری در وسط لام قرار می‌دهند، سپس به كمك سوزن تشریح یك عدد پشه‌خاكی را روی آن می‌گذارند، در مرحله بعد  در زیر لوپ اقدام به جدا نمودن سر پشه‌خاكی كرده، اگر از جنس فلبوتوموس بود، طوری سر آن را می‌چرخانند كه شاخك‌ها رو به بالا و قسمت زیری سر بر روی لام باشد و اگر از جنس سرژانتومیا بود، نیازی به چرخاندن سر نیست. سپس یك لامل بر روی آن قرار می‌دهند. پس از اتمام كار، به مدت 24 تا 72 ساعت لام را به طور افقی بر روی ریل‌های چوبی نگهداری می‌كنند تا خشك شود.

تشخیص پشه خاکیها:

این کار بر اساس کلیدهای معتبر تشخیصی و بر اساس فاکتورهای مهم در شناسایی انجام میگیرد.

فاکتورهای مهم در شناسایی پشه خاکی:

در اجزای مختلف بدن می توان به فاکتورهای تشخیصی زیر اشاره کرد

سر: وجود یا عدم وجود دندانه های سیباریوم، تزئینات فارنکس، طول بندهای شاخک و پالپهای آرواره ای

سینه: شکل یالها و نحوه قرارگیری رگبالها

شکم: دستگاه تناسلی خارجی نر و شکل اسپرماتک ماده


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

کژدم ها

کژدم ها (عقرب ها)

کژدمهای ایران قبلاً در 3 خانواده Scorpionidae, Buthidae و Diplocentridae طبقه بندی میشدند در ایران فقط جنس Nebo henjamicus از جزیره هنگام و از خانواده دیپلوسنتریده قرار داشت اما با تقسیم بندی­های جدید اعضاء این خانواده به خانواده اسکورپیونیده منتقل شده و اعضاء زیرخانواده hemiscorpioninae به خانواده جدیدی به نام Liochelidae تبدیل شدند پس در حال حاضر در ایران 3 خانواده بوتیده، اسکورپیونیده و لایوکلیده و در خانواده اسکورپیونیده فقط دو گونه Scorpio maurus و Nebo henjamicus وجود دارند. در خانواده لایوکلیده 3 گونه Hemiscorpius lepturus (معروف به گادیم) Habibiella guillardi و Habibiella percicus وجود دارند.

*  کژدمهای ایران متعلق به 3 خانواده 18 جنس و 29 گونه است.

خانواده بوتیده، بزرگترین خانواده کژدمها در سطح جهان و ایران هستند که در همه جای دنیا به جز نواحی قطبی و نیوزیلند وجود دارند و 81 جنس و بیش از 600 گونه دارند ولی اندازه بدن آنها کوچک تا متوسط است.

خانواده اسکورپیونیده از نظر اندازه بزرگترین کژدمهای دنیا هستند که در دنیا 14 جنس و 208 گونه دارند.

خانواده لایوکلیده در حال حاضر 11 جنس و 67 گونه دارند.

در خانواده بوتیده، جنس Hottentota شامل بزرگترین کژدمهای ایران است و قبلاً تحت عنوان جنس Buthatus نامگذاری می­شدند.

بیشترین توزیع کژدمها را در ایران جنسهای مزوبوترس، همی اسکورپیوس،  ادونتوبوتوس و آندرکتونوس، دارند و محدودترین پراکندگی مربوط به جنس Simenoides است که فقط منحصر به هرمزگان است.

مرفولوژی:بدن کژدمها کلاً از 3 بخش Prosoma، Mesosoma و Metasoma تشکیل شده است. ضمائم کلیسر، پای آرواره­ای (هر کدام 1 جفت) و 4 جفت پای 6 بندی که به تدریج طولشان از جلو به عقب افزایش پیدا می­کند و نیز چشمها (1 جفت میانی و 2 جفت چشمها جانبی) در قسمت پروزوما قرار دارند.

مزوزوما 8 بندی است و هیچ زائده­ای در سطوح پشتی و شکمی وجود ندارد بجز استیگماتها و سوراخ تنفسی.

متازوما 5 بندی است و فاقد زائده و انتهای بند 5، غده تولید زهر وجود دارد. مجموعه غده زهری و دم را telson می­گویند. مجموعاً بدن کژدم 19 بند است.

* به مجموعه metasoma و mesosoma اصطلاح opistosoma اطلاق می­گردد.

 

مقایسه خانواده­های بوتیده، اسکورپیونیده و لایوکلیده:

قسمت تشخیصی

بوتیده ها

اسکورپیونیده ها

لایوکلیده ها

دست یا انگشت

بیضی و کشیده

پهن و گرد

پهن و گرد

جمع طول و دم از جمع شکلم و سر

بلندتر یا مساوی

کوتاهتر

کوتاهتر

شکل جناغ

3 ضلعی

5 ضلعی

-

چشم­های کناری

2 تا 5 جفت

همیشه 3 جفت

-

 

* تعیین جنسیت (نر، ماده) در خانواده Buthidae از روی شانه­ها است که اگر راس شانه ها به هم خیلی نزدیک باشد جنس نر و اگر دارای فاصله باشد ماده است.

* اعضای حسی کژدمها تریکوبوتریها هستندکه بر روی انگشت ثابت و متحرک تی بیا و پدیپالپها قرار دارند.

مقاومت کژدمها به گرسنگی بسیار زیاد است و حتی تا یک سال بدون غذا زنده می­مانند تغذیه کژدمها 2 مرحله است هم هضم بیرونی و هم هضم درونی دارند. ابتدا طعمه را با پدی پالپ می­گیرند با کلیسر تکه تکه می­کنند مقداری بزاق می­ریزند و هضم خارجی می­کنند و سپس حلق این غذای مایع را می­مکد و ادامه هضم در معده میانی انجام می­گیرد. علت مقاومت کژدمها به گرسنگی این است که کژدمها غذای تغلیظ شده می­مکند که به سهولت هضم و جذب می­شود. ضمناً کژدم در حالت بی غذایی از فعالیتهای حیاتی کم می­کند و به حالت دیاپوز فرو می­رود.

دستگاه تنفسی متشکل از 4 جفت شش کتابی است که در طرفین بندهای 2 تا 6 مزوزوما در سطح شکمی وجود دارند. گردش خون: قلب به صورت یک لوله دراز از بند دوم تا هشتم مزوزما کشیده شده است. 60 تا 80 ضربان در دقیقه دارد. همولنف دارای 3/7=PH است و مقدار زیادی مس دارند و هموسیانین که وظیفه حمل اکسیژن را دارد. همولنف سمی است و تزریق به حیوان آزمایشگاهی باعث مسمومیت می­شود جفت گیری معمولاً در هنگام غروب آفتاب است دارای رفتار courth ship یا مغازله یا معاشقه هستند.

کژدمها اکثراً زنده زا (viviparous) هستند. تعدادی ازآنها نوزادشان را داخل پوشش کیتینی به دنیا می آورند که به اصطلاح((Oviviparous می گویند. زاد و ولد در بهار و تابستان  انجام میگیرد. بعداز دوره بارداری، نوزادان پس از خروج از بدن مادر در سبد تولد (birth basket) قرار می گیرد که توسط جفت پای جلویی تشکیل می­شود و سپس از پشت مادر بالا می­روند و تا اولین پوست اندازی روی پشت باقی می­مانند. نوزادان اسکورپیونیده از دم و بوتیده­ها از سرمتولد می­شوند.

 طول عمر تا 3 سال دارند و 8 تا 10 بار پوست اندازی دارند. کژدم ها شب فعالند. تمام فعالیتهایشان سیکلی یا دوره­ای است. دمای بالای 40 درجه را تحمل نمی­کنند که علت آن از دست دادن سریع آب، انعقاد هولنف ، انسداد همولنف و عروق و مجاری می باشد.

زهر کژدم ماده پروتئینی با PH خنثی تا قلیایی و عناصر کربن، هیدروژن، نیتروژن و گوگرد دارند. زهر کژدمها می­تواند نوروتوکسین یا سایتوتوکسین باشد. همچنین باعث اختلال در عملکرد کانالهای سدیم- پتاسیم می شود. زهر کژدمها بوتیده بصورت سایتوتوکسین است و باعث مرگ سلولها و آسیب رساندن به بافتها میشود ولی در کژدمهای خانواده­های اسکورپیونیده و لایوکلیده نوروتوکسین هستند و بر روی سلولهای عصبی تأثیر گذاشته و باعث آزاد شدن استیل کولین می­شود. در مجموع زهر کژدمهای اسکورپیونیده خطرناکتر از بوتیده­ها است. در استان خوزستان کژدم زدگی چهارمین علت مرگ و میر کودکان است. نیش کژدمها معمولاً در اوایل بهار و تابستان که غلظت زهرشان به علت تبخیر آب بیشتر است خطرناکتر است. خطرناکترین کژدم ایران leptrus Hemiscorpious است که گزش آن دردناک نیست ولی بعد از 24 ساعت علائم آن شروع می­شود و باعث ایست قلبی- تنفسی می­شود و همولیز شدید و نارسایی کلیه می دهد. دومین کژدم خطرناک ایران Androctonous crasicauda است که زهرا آن یک نوروتوکسین خالص است و درد بسیار شدیدی دارد. احتمال مرگ و میر دارد و 60 درصد گزشهای خوزستان را به خود اختصاص میدهد.

*کژدمهای حفار ایران از 2 گونه Scorpio maurus و Odontobothus doriae می­باشد.

روشهای صید کژدمها:

دو روش عمومی جهت صید بکار میرود:

*  صید دستی از پناهگاه  ها و مکان های اختفای احتمالی در طول روز و با استفاده از پنس

* استفاده از چراغ ماوراء بنفش (Black light) در شب (کیتین موجود در جلد به خاصیت فلورسانی دارد که در زیر نور UV می­درخشد).

نمونه ها پس از صید از هر محل باذکر نام محل صید و تاریخ صید بر روی اتیکت های مربوطه در ویال های حاوی اتانول 70% به آزمایشگاه منتقل می شوند.

تعیین جنسیت نمونه ها طبق روش واشون-فرزان پی و بر اساس فاصله قاعده شانه ها در سطح شکمی و شمارش دندانه های شانه ها و وجود چنگک های تناسلی در زیر سرپوش تناسلی به عمل می آید.

همچنین نمونه ها طبق کلید دکتر دهقانی برای گونه های کژدم ایران و بر اساس مقایسه ی خصوصیات مورفولوژیک مانند شکل انبرک ها ، شکل جناغ، تعداد چشم ها و رنگ بدن مورد شناسایی قرار میگیرند.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

میکروسکوپ و انواع آن

میکروسکوپ و انواع آن:

با توجه به گسترش روز افزون میکروسکوپها در شاخه‌های مختلف علوم پزشکی و صنعت هر روزه شاهد پیشرفتهای مختلف در صنعت میکروسکوپها می‌باشیم. این پیشرفتها شامل پیشرفت سیستم روزی طراحی اجزای مکانیکی ، پایداری استحکام و راحتی در استفاده از آنها می‌باشد.

 

علت استفاده ازمیکروسکوپ:

1-  مشاهده اجزا ریز یک جسم

 2-  تحلیل وترسیم رابطه اجزا (تجسم اجزا)

 3-  درک مفاهیم عملکرد سیستم

 

فرمول آبه (Abbe relationship):

میكروسكوپهای مختلف دارای بزرگنمائی های متفاوتی میباشند كه عموماً با وجود عدسیهای گوناگون، تصویر نمونه مورد نظر چند برابر میشود . اصول كلی در تمامی انواع میكروسكوپها براساس عبور نور با طول موجهای متفاوت از چندین عــدسی محدب میباشد كه هرچقدر طول موج نور بكار رفته در میكروسكوپ مزبور كوتاهتر باشد قدرت تفكیك و یا جــداكنندگی آن میكروسكوپ بیشتر است . برای مثال قدرت تفكیك چشم انسان 1/0 میلیمتر میباشد.

 

درسال 1873 ارنست آبه ثابت کرد که برای تشخیص دقیق دو ذره نزدیک به هم ، طول موج نور نباید بیشتر از دو برابر فاصله دو ذره از یکدیگر باشد.

 

d0

قدت تفکیک (d0) : حداقل فاصله ای که می توان دو جسم را بصورت جدا از هم دید.

زاویه روزنه(ɑ) : زاویه ای که بین یک نقطه ازجسم و تابش نور از عدسی قرارمی گیرد.

:   طول موج

n: ضریب انکسار

چرا زاویه آلفا همیشه کمتراز90درجه است؟ 1- تا لنز با نمونه تماس نیابد. 2- به دلیل انحرافات لبه های لنز است.

چگونگی افزایش ضریب انکسار؟ روغن تا 5/1 برابر باعث افزایش می شود.

رابطه قدرت تمایز باطول موج نور :

1- نورفرابنفش 2- قدرت تمایز= دوبرابر 3- لنز خاص (کوارتز) 4- نامرئی برای چشم انسان

* قطراجسام درمیکروسکوپ نوری:20-10 میکرون(گلبول قرمز انسان 7 میکرون)

آماده سازی نمونه ها برای LM :

1- فیکس کردن: اجزا تشکیل دهنده نمونه گلیکوپروتئین هستند که اگرفیکس نشوند از بین می روند.

2- استقرار (Embed): قراردادن نمونه درمایع یا محلول نگهدارنده

3- رنگ آمیزی

 4- حل کردن

 5- برش

روشهای مختلف تهیه نمونه:

1- روش قالب گیری و برش زنی بافت

2- روش تهیه اسمیر یا گستره

3- روش Whole-mount: تهیه نمونه از یک قسمت بدن موجود مانند بال یا پا.

4- روش Squash: برای دیدن تقسیمات میتوز ومیوز.

5-  روش نماسی: فشار سطح بریده شده گیاه یا جانور به اسلاید ( مانند خرطوم پشه خاکی)

6- روش قالبهای سلول

 

برش نمونه برای میکروسکوپ نوری:

ابتدا با الکل یا فرمالین نمونه آبگیری می شود، سپس به پارافین انتقال می یابد و درادامه توسط چاقوی شیشه ای برش داده می شود و درنهایت نیز رنگ آمیزی و شستشو با زایلن انجام می شود.

کاربرد فیکس کننده ها، رنگ ها و پارافین:

1- الکل،  فرمالین، املاح اوسمیوم، فرمالدهید و سایرمواد

2- نفوذ یکسان پارافین

3- شستشو با زایلن

4- رنگ: ائوزین (اسیدی)، انیلین آبی، بنفش بلوری، آبی متیلی، سبزمتیلی، فوشین(RNA)، سرخ کنگو

انتخاب رنگ: برای بافتهای مختلف به هدفمان بستگی دارد که می خواهیم کدام سلول را دربافت ببینیم و یا به جذابیت رنگ (میل ترکیبی) برای بافت ربط دارد.

 

میکروسکوپ الکترونی

یكی از تجهیزات بزرگ علمی میكروسكوپ الكترونی است كه براساس قوانین نوری كار میكند دراین دستگاه شار الكترون پر انرژی از یك منبع الكترون خارج شده وتحت شتاب به طرف هدف میرود در مسیر خود از روزنه های تعبیه شده در یك فلز عبور كرده وبا عبور از لنزهای مغناطیسی بر روی شی مورد نظر تابانده شده ودر نتیجه بازتاب نور تصویر شی دیده خواهد شد. 
ازخواص موج الکترونها برای تابش نوربه جسم استفاده می کنند. نقش جمع کننده الکترونها راصفحات مغناطیسی برعهده دارند (مانند لنز درمیکروسکوپ نوری).

خصوصیات میکروسکوپ الکترونی:

1- قدرت تمایز یا بزرگنمایی بالا 2- تصاویر سیاه و سفید 3- برش بسیار نازک درحد میکرون 4-مشاهده نمونه درخلاء 5- تباین کم در ولتاژهای بالا  6- هزینه زیاد 7- داده های مفصل وموثق


اطلاعاتی را كه میكروسكوپ الكترونی ارائه میدهد: 
* توپوگرافی شئ : (نقشه برداری )كه با اشكار كردن مشخصات سطح و بافت داخلی شئ میتوان به خواصی مانند سفتی و میزان ار تجاعی بودن آن پی برد. 
 * مورفولوژی (ریخت شناسی): از ان رو كه در این رویت شكل و سایز ذرات مشخص است میتوان به سختی و استحكام پی برد. 
* تركیب: این میكروسكوپ میتواند عناصر سازنده شئ را مشخص نماید بنابراین میتوان به خواصی مانند نقطه ذوب اكتیویته شئ نیز دست یافت. 
 * بلور شنا سی: میكرو سكوپ الكترونی چگونگی چیده شدن اتمها را در مجاورت یكدیگر را می دهد وبه این تر تیب میتوان آنها را از نظر رسانایی و خواص الكتریكی بررسی نمود. 

انواع میکروسکوپ الکترونی EM)) :

1-  نگاره (اسکنینگ) یا SEM

2-  گذاره (ترانسمیشن) یا TEM

 تهیه نمونه برای EM:

1-  برش نازک در حد میکرون

2-  رنگ آمیزی منفی

3-  سایه زنی (Shadowing) با فلزات سنگین

4-Freeze-fracture       

5-Whole-mount


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

تهیه نمونه برای میکروسکوپ الکترونی(EM)

تهیه نمونه برای میکروسکوپ الکترونی(EM):

1- فیکس کردن درگلوترآلدهید (سمی و باید ازدستکش استفاده شود) و اسمیوم تترا اکسید (سمی وباید ازدستکش استفاده شودوباعث مرگ سلول ها می شود).

2- خواباندن در رزین وتهیه برش نازک

3- رنگ آمیزی با سیترات سرب و استات اورانیل (زیر هود کارشود، موقع رنگ آمیزی نباید نفس کشید چون CO2 خارجی از تنفس باعث واکنش با آنها می شود.)

4- سایه زنی Shadowing با فلزات سنگین

5-Freeze-fracture  

6- Whole-mount

 

برش نازک با آلترامیکروتوم:

1- ازچاقوی شیشه ای یا الماسی استفاده می شود.

2-Embed  : خواباندن دریک رزین سخت

3- برش های با ضخامت چند انگستروم

4-  برش های ذوزنقه شکل روی سطح برکه آب

5- جمع آوری برش های نقره ای یا طلایی باتوری سیمی

6- توری مسی با غشاءکربنی یا پلاستیکی

7- رنگ آمیزی با املاح تنگستن، اورانیوم، اوسمیوم یا منگنز

 

معایب تهیه برش نازک:

1- طاقت فرسا بودن تهیه نمونه

2- امکان ضایعات (Artifacts) ثبوت، استقرار یا رنگ آمیزی

3- دشواری ترسیم نمای سه بعدی جسم

4- شکنندگی نمونه نازک

5- بروز نمونه به تشعشع الکترونی وآسیب به نتقطه مربوط

 

رنگ آمیزی منفی: 1- برای ویروس ها وموادبسیار ریز2- خواباندن دریک مایع غلیظ مانند اسید فسفو تنگستیک

سایه زنی بافلزات سنگین:

1- تابش مورب و رسوب فلز سنگین بطور مایل2- سایه زنی دوار برای DNA

* معایب سایه زنی با فلزات سنگین: امکان اختفاء اجزاء ریز

 

Freeze-fracture :

1- یخ زدگی نمونه در100درجه سانتیگراد

 2- برش درخلاء درهمان دما

3- گسستگی بافت درطول خطوط ضعف طبیعی

 4- رها سازی جهت تبخیرآب

5- سایه زنی با فلزات سنگین

 6- شستشوی نمونه با اسید ومشاهده رپلیکای فلزی

 

Whole-mount:

1- برای کرومزومها و اجسام ضخیم

2- نه برش، نه رنگ آمیزی

 3- نواحی ضخیم پخش قویتری از الکترونها نسبت به باریک دارند

4- تصویرحاصل ازتباین بازتابش الکترون ها

 5- امکان اندازه گیری توده نمونه

 6- رنگ آمیزی شیمی سلولی (یعنی تبدیل یک آنزیم محلول مثل G6Pase به ماده نامحلول با غلظت الکترونی زیاد)

 

میکروسکوپ الکترونی نگاره (اسکنینگ) یا SEM :

1- نوسان متنوع شعاع باریکی از الکترونها روی نمونه

2- بازتابش و پخش الکترونها هنگام برخورد با نمونه

3- جمع آوری الکترونها با لوله     Photomultiplier   

4- فرورفتگی ها الکترون کمتر دریافت می کنند، برآمدگی ها الکترون بیشتر دریافت می کنند.

5- قدرت تمایز بیشتر ازنوری اماکمتراز میکروسکوپ گذاره

معایب میکروسکوپ نگاره

1- قطر اشعه (که خیلی نازک است)

2- نحوه تهیه نمونه

3- اسباب تجمیع و نمایش تصویر

 4- قدرت تمایز= 5 انگستروم

نحوه تهیه نمونه برای نگاره:

1- ثبات درگلوترآلدهید

 2- یخ زدگی وخوشکاندن در فرئون ونیتروژن مایع

 3- سایه زنی با لایه ضخیم طلا در دستگاه Sputter coater

 4- طلا سطح هادی الکترون ها

مزایا ومعایب میکروسکوپ الکترونی ونوری:

1-  TEM>SEM>LM  

2-  نوری برای اجسام زنده حاوی آب بسیار مناسب است.

3-  الکترونی برای اجسام خشک در خلاء

4-  نوری: درک رنگ ها، اما الکترونی: منوکروماتیک

5-  نگاره: نمای عمیق 300 برابر اجسام، اما نوری: روئیت سطوح

6-  گذاره: رپیلکای فلزی برای سطوح

7-  نوری: تهیه نمونه سریع ولی در الکترونی کند است، اما در الکترونی اجزا نانومتر را می بینیم.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

بیولوژی پشه های آنوفل و روشهای جمع آوری لارو و بالغین


بیولوژی پشه های آنوفل و روشهای جمع آوری لارو و بالغین

از بین ۴۸۳ نوع آنوفلی که در دنیا شناسائی شده‌است ۷۰ گونه قادر به انتقال بیماری مالاریا می‌باشند که از این میان ۴۰ گونه در مناطق مختلف جهان به عنوان ناقل اصلی مالاریا شناخته شده‌اند. در ایران ۲۹ گونه آنوفل انتشار دارد که تا کنون ۷ گونه از آنها به عنوان ناقلین قطعی بیماری مالاریا شناخته شده‌اند.

 تولید مثل و باروری :

جفتگیری معمولاَ هنگام غروب و اوایل شب نزدیك لانه لاروی و به فاصلة نسبتاَ كمی بعد از خروج بالغ از شفیره انجام می شود. در بعضی از گونه ها پشه های نر تشكیل پرواز عروسی Swarming ) ( می دهند و ماده ها برای جفت گیری و لقاح به داخل جمعیت در حال پرواز آنها وارد می شوند. پشه های ماده دارای كیسة ذخیرة  اسپرم ) Spermatheca ( بوده و قریب به اتفاق آنها پس از باروری تا پایان عمر دارای ذخیرة اسپرم می باشند. بعد از باروری یك پشه و خونخواری  تخمدانها شروع به رشد می نمایند.

 

عمل گزیدن و خونخواری در پشه ها: 

مجموعه قطعات دهانی پشه ها خرطوم (Proboscis) نامیده می شود. خرطوم در پشه ها از نوع گزنده ـ مكنده (Piercing-sucking) می باشد. خرطوم بلند و به طرف جلو متمایل است. در پشه های آنوفل ماده خرطوم برای گزیدن و مكیدن خون و در پشه های نر، به دلیل تحلیل رفتن و حذف شدن آرواره ها جهت مكیدن شیره و شهد گیاهان  بكار می رود.

موقعی كه پشه ماده میزبان را گزش می كند قسمت هایی از خرطوم شامل لب بالا، هیپوفارنكس، آرواره های بالا و پائین پوست میزبان را سوراخ و وارد آن می شوند. خون میزبان از طریق قطعات دهانی كه وارد پوست و عروق خونی شده، مكیده و وارد معدة پشه گردد. یك زوج غدد بزاقی سه لُبه كه در قسمت تحتانی  و قدامی سینه قرار دارند، مایع بزاق را به كه حاوی مواد ضد انعقاد بوده به طرف لوله های بزاقی و كانال بزاقی (Salivary canal) میراند و مانع از انعقاد خون و مسدود شدن مجرای دهانی در طی عمل گزیدن می شوند.  

تغذیه و عادات خونخواری:

پشه های نر آنوفل جهت تغذیه از شیره و شهد گیاهان استفاده می كنند. پشه های ماده   علیرغم اینكه می توانند از شیره گیاهان تغذیه كنند ولی برای تولید تخم می بایست حتماً خونخواری نمایند. بسیاری از آنوفل ها فعالیت شبانه دارند بنابراین خروج از شفیره، جفتگیری، خونخواری و تخم گذاری آنها معمولاَ در طول شب ( از اوائل غروب تا اوائل طلوع آفتاب ) صورت  میگیرد.

اكثر گونه ها برای تغذیه خود انسان و حیوانات را نیش میزنند در حالی كه بعضی از گونه ها خون انسان و بعضی از گونه ها خون حیوان را ترجیح می دهند. تعداد محدودی از گونه های آنوفل فقط منحصراً روی انسان یا حیوان خون می خورند. گونه هایی كه معمولاَ روی انسان تغذیه می نمایند از لحاظ عادت خونخواری به نام انسان دوست (Anthropophilic) وگونه هایی كه از روی حیوانات خونسرد و خونگرم تغذیه می كنند به نام حیوان دوست (Zoophilic)  نامیده می شوند. به عنوان مثال An.culicifacies ناقل مهم مالاریا در شبه قارة هند ، غالباَ روی حیوانات و به نسبت كمی هم روی انسان خونخواری می نماید. در حالیكه    An.gambiae  sensustricto در آفریقا بندرت روی حیوانات  تغذیه می كند و بنابراین ارتباط و تماس بیشتری با انسان دارد. جلب و هدایت پشه های ماده ، به طرف میزبان ، تحت تاثیر محرك های مختلف مانند بوی بدن، گازكربنیك و حرارت بدن انجام می گیرد.

 بعضی از گونه های آنوفلها برای تغذیه از روی انسان یا حیوان مكرراً وارد اماكن می شوند كه از لحاظ عادت تغذیه ای به آنها اِندوفاژ (Endophagous , Endophagic) می گویند. در مقابل بعضی از گونه ها به میزبان خود در خارج از اماكن حمله می كنند كه به آنها  اِگزوفاژ    (Exnophagous , Exohagic) می گویند.

بعد از خونخواری از میزبان، پشه ها می بایستی در مكانی استراحت نموده تا زمان لازم برای هضم خون خورده شده و رسیدن تخمك ها  سپری شود. صرفنظر از اینكه خونخواری در داخل  مكان یا خارج از مكان انجام شده باشد اگر گونه ای این زمان را در داخل اماكن بگذراند به آن گونه اِندوفیل  (Endophilic) و برعكس اگر گونه ای این زمان را در محیط خارج از اماكن انسانی یا حیوانی سپری كند آن گونه را  اِگزوفیل (Exophilic) می نامند. برای مثال  An.gambiae  ناقل اصلی مالاریا در آفریقا پشه ای انسان دوست، اِندوفاژ و اِندوفیل می باشد ولی An.albimanus كه ناقل مالاریا در آمریكای جنوبی و مركزی است  اگزوفاژ بوده و اغلب در محیط خارج و تقریباَ از غروب آفتاب تا حدود ساعت 9 شب انسان را نیش می زند.

گونه های اندوفیل قبل و  بعد از خونخواری در خانه ها و اماكن  انسانی و حیوانی  استراحت می كنند در حالیكه گونه های اگزوفیل در محیط خارج و انواع مختلف پناهگاههای طبیعی، لابلای گیاهان، لانه جوندگان، شكاف زیر درختان، زیر پل ها، نهرهای سر پوشیده، قنات ها، غارها،   لانه موریانه ها و شكاف های صخره ها به سر می برند.

عادات غذایی پشه ها نسبی بوده و از یك گونه به گونه دیگر متغیر بوده حتی در درون یك گونه درجات متغیر و مختلفی از این عادات  وجود دارد. چیزی كه مهم است این است كه این عادات از نظر اپیدمیولوژی انتقال مالاریا نقش مهمی دارد. بعنوان مثال گونه ای كه شبها دیروقت، خارج از مكان نیش زده و عمدتاَ از روی حیوانات خونخواری می كند در نقاطی كه انسانها در داخل مكان می خوابند نقش ضعیفی در انتقال مالاریا خواهد داشت.  در فصل تابستان كه مردم خارج از مكان می خوابند در صورتی پشه های آن منطقه اگزوفیل و اگزوفاژ بوده و درصد قابل توجهی از آنها تغذیه از روی انسان داشته باشند نقش مهمی در انتقال مالاریا خواهند داشت.

از نظر مبارزه با پشه های بالغ هم این موضوع قابل ملاحظه می باشد. در جایی كه درصد زیادی از پشه های آنوفل ناقل در منطقه اگزوفیل بوده بدیهی است كه سمپاشی اماكن داخلی تاثیر چندانی در مبارزه با بالغ نخواهد داشت و بالعكس اگر درصد قابل توجهی از ناقلین منطقه اندوفیل باشند مسلماً عملیات سمپاشی اماكن با سموم ابقایی نتیجه خوبی در بر خواهد داشت.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

روش های جمع آوری پشه های بالغ

روش های جمع آوری پشه های بالغ

(1)      هندکچ (Hand cach) بوسیله آسپیراتور

وسایل ومواد لازم: آسپیراتور، چراغ قوه، کاپس کاغذی، توری، پنبه، کش، برچسب، مداد، دفتر

هر آسپیراتور از 4 قسمت تشکیل شده:

 1-لوله پلاستیکی به طول30-25سانتیمتر وقطر14-10میلی متر 2- توری برای گرفتن پشه 3- لوله پلاستیکی به طول100-80 سانتیمتر 4- قطعه دهانی

 

 

قطعه دهانی را دردهان قرار داده وبه محل استراحت پشه نزدیک می شویم وآن را درفاصله یک سانتیمتری پشه قرارمی دهیم و می دمیم. پشه جمع آوری شده را با این روش به کاپسی که برای این منظورتهیه شده انتقال می دهیم. اتیکت شامل موقعیت ،تاریخ وزمان جمع آوری،نوع ساختمان ونام جمع کننده را یادداشت می کنیم.

روش هندکچ برای اهداف زیر کاربرد دارد:

1-  تعیین محل های عادی استراحت

2-  تعیین پراکندگی محل استراحت

3-  تعیین وفوراماکن داخلی

4-  تعیین تغییرات فصلی در وفور

5-  انجام تست حساسیت BIO-ASSAY

6- تشریح تخمدان

7- تشریح غدد بزاقی

    (2) جمع آوری پشه ها بوسیله  Shelter pit:

گودالی در زمین کنده می شود وداخل دیوارتعدادی چاله های فرعی حفر می کنیم. مکانی مناسب برای جمع آوری پشه ها است. بهتر است در زیر نورخورشید و یا محل عبورآب نباشد. یک پناهگاه مناسب با طول150-120سانتیمتر، عرض120- 90سانتیمتر و ارتفاع 180-150 سانتیمتر.

جمع آوری را بوسیله آسپیراتور و چراغ قوه انجام می دهیم وراه دیگر پوشاندن کف وسقف با پرده و توتال کچ کردن است. این روش برای مواقعی خوب است که وفور داخلی صفر است.

 

 

(3) توتال کچ Total catch ::

در این روش کف اتاق بوسیله پرده ای سفید رنگ کامل پوشانده، کل منافذ درب و پنجره ها بسته، به مدت 5 ثانیه به مرکز اتاق اسپری پاشیده می شود. سپس از اتاق خارج و بعد از 10 دقیقه اجساد پشه ها را از روی پرده جمع می کنیم.

روش های ساده دیگری نیز برای صید پشه وجود دارد که عبارتند از:

-جمع آوری مستقیم پشه ازطعمه (گزش شبانه)

-جمع آوری ازتله های خارجی Window trap

 

Total Catch

 

 

روش های جمع آوری لاروآنوفل ها

1-  استفاده ازملاقه (Dipper)

درمحل هایی مثل کناره های آب، بین علفها، ملاقه را به آرامی وارد ژیت می کنیم وکلیه لاروها را جمع می کنیم ودرتشتک(کووت) خالی می کنیم و آنها را براساس سن لاروی جمع آوری می کنیم که مناسبترین سن، سنین 3 و 4 لاروی است. برای کنسرو لاروها ازالکل و لاکتوفنل استفاده می کنیم. جاهایی که ملاقه زدن مناسب نیست مانند چاله ها وسنگریزه ها ازقطره چکان استفاده می شود.

* ملاقه استاندارد دارای حجم150cc، قطر بالایی12cm، قطرپایین 6cm  و ارتفاع 8cm است.

برای جمع آوری لاروها روش های ساده دیگری هم داریم شامل :

- استفاده ازتور لاروی

- استفاده ازتور چاهی

-استفاده ازقاشق کوچک،پیپت وپوار

 

 

صید آنوفل فلوویاتیلیس Anopheles (cellia)  fluviatilis

 از ایران، عراق، عربستان، بحرین، عمان، پاکستان، افغانستان، هند، برمه،بنگلادش، سریلانکا، تایلند، اندونزی، چین و هنگ کنگ گزارش شده است.       

این گونه ناقل مالاریای پایدار و یکی از ناقلین مهم درمنطقه انتشارش می باشد. مطالعات انجام شده نشان می دهدکه این گونه ناقل اصلی مالاریا در برخی مناطق پاکستان است. طبق مطالعات انجام شده این آنوفل دارای دوگونه سیبلینگ حیوان دوست و انسان دوست می باشد وطبق بررسی های بعمل آمده درمناطق جنوبی ایران این گونه اگزوفیل و اگزوفاژ است.

پراکندگی انوفل فلوویاتیلیس درایران درسراسرمناطق جنوبی ازشرق به غرب از ارتفاع50 تا1100 متر بالاتر از سطح دریا می باشدکه شامل استانهای هرمزگان، سیستان وبلوچستان، کرمان، کرمانشاه، فارس، بوشهر، ایلام وکهکیلویه وبویراحمداست..

 زیستگاههای لاروی: لاروهای آنوفل فلوویاتیلیس درآبهای با جریان کند ودارای گیاه، چشمه ها، کناره باتلاقها، حاشیه دریاچه ها وگودالها زندگی می کنند. عمده ترین لانه های لاروی،کانالهای آبیاری با آب جاری شفاف و دارای گیاه، محل های آفتابگیر و جویبارهای کوهستانی، بستر رودخانه وکانالهای آبیاری می باشد. لانه های لاروی این گونه در ایران آبهای تمیز، شیرین، جاری یا راکد است.کنار رودخانه ها که دارای گباه وخزه هستند، کناره نهرهای آبیاری، نشت آب رودخانه ها وآبهای پای نخیلات برای پرورش این گونه مناسب است. (اکثرا لانه هایی که دارای خزه وگیاه باشد).

محل های استراحت بالغ: انوفل فلوویاتیلیس درانواع پناهگاههای خارجی وداخلی استراحت می کند که باتغییر درجه حرارت، پناهگاههای خود راانتخاب می کند.

پناهگاههای داخلی مانند خانه های گلی مسکونی، محل های نگهداری حیوانات، کپر، سیاه چادرهای عشایرمی باشد.

پناهگاههای خارجی مانند غارها، شکاف سنگ ها، کناره رودخانه، لابلای ریشه های خارجی بوته ها وسایر پناهگاههای دیگر.

مقاومت به حشره کش ها ومبارزه: در نقاط مختلف دنیا مقاومت به  DDT،HCH   دراین گونه دیده شده است. در ایران این گونه هنوز نسبت به د.د.ت، دیلدرین، مالاتیون، پروپوکسور(بایگون)، پرمترین، لامبداسیهالوترین(آیکن) حساس است.

سیبلینگ های مختلف آنوفل فلوویاتیلیس: کشف سه تیپ یکنواخت کرومزومی در داخل این گونه موجب تقسیم بندی آن به سه گونهS ،T،U شد. در ایران گونه T شناسایی شده است.

طول عمر: متوسط طول عمر این آنوفل21 روزاست. دراین دوره8-7 دوره گنوتروفیک را می گذارنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

صید آنوفل کلاویژر

خصوصیات زیستی آنوفل کلاویژر نشان می دهد این گونه درمناطق سردسیر و معتدل که 1800متر بالاتر از سطح دریاست زندگی می کند، نور گریز نیست و در طول روز به آسانی خونخواری می کند. این گونه در ایران از استانهای همدان،کردستان و فارس (منحصرا"دشت ارژن) صید شده است.

بر روی بال این آنوفل لکه های سیاه و سفید وجود ندارد و 2 بند انتهای پالپ به هم نزدیک هستند.

 آنوفل ماده پس ازجفتگیری تخم های خود را معمولا در آبهای شیرین و تمیز و لابلای علفهای رودخانه می گذارد. لارو و بالغ این آنوفل در دمای 8-10درجه نیز فعالیت می کنند. محیط زندگی لارو آنوفل کلاویژر در آبهای شیرین باجریان متوسط می باشد، این لاروها سایه دوست هستند ولابلای گیاهان کناره رودخانه زندگی می کنند. جهت صید بالغ آنوفل کلاویژر باید به محیط اطراف جریان آب مناطق موجود رفت و بوسیله آسپیراتور از روی طعمه انسانی، حیوانی و یا گیاهان اطراف، صید را انجام داد.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

تشریح پشه ­های آنوفل

تشریح پشه ­های آنوفل:

ابتدایی ترین کار در حشره شناسی مالاریا صید پشه­های آنوفل می­باشد که به روشهای مختلف از جمله توتال کچ، هندکچ، گزش شبانه و سایر موارد انجام می­گیرد. بعد از مرحله صید نوبت به تشخیص گونه­های آنوفل از نظر ناقل بودن و غیرناقل بودن و همچنین تعیین گونه است. بعد از این مراحل بحث تشریح گونه­های آنوفل ناقل برای تعیین میزان آلودگی پشه­ها بوجود می­آید. در این مرحله، غدد بزاقی پشه­ها از نظر تشریح دارای اهمیت است و برای تعیین میزان اسپوروزوئیت­ها به کار می­رود. قسمت دوم تشریح میدگات است که شکل اوویست انگل را شامل می­شود و قسمت سوم تخمدان است که از تشریح آن برای تعیین سن پشه­ها استفاده می­شود ( شمارش دیلاتاسیون) و نیز جهت پاروسی و نولی پاروسی بودن آنها کاربرد دارد .

جهت تشریح پشه­های آنوفل به وسایل و مواد زیر احتیاج است:

1-  پشه آنوفل ماده            7- پنس حشره شناسی

2-  لام سفید               8- پتری دیش

3-  لامل                   9- پنبه

4-  سرم فیزیولوژیک            10- کاغذ صافی

5-  آب مقطر               11- محلول کلروفرم

6-  سوزن تشریح

 

 

 

 

 

تشریح معده میانی پشه آنوفل همراه با تخمدان:

نمونه را تشخیص داده و پاها و بالهای آن را جدا می­کنیم. سپس آن را را در یک قطره آب مقطر قرار می­دهیم. نمونه را طوری روی لام قرار می­دهیم که سر و سینه آن به طرف چپ باشد. 2 برش کوچک در بین بندهای 6 و 7 شکم می­زنیم.

سینه را با یک سوزن کند نگه داشته و با سوزن دیگر انتهای شکم را به آرامی به طرف راست کشیده، معده، لوله­های مالپیگی و تخمدان­ها را بیرون می­آوریم.

 

تعیین پاروس و نولی پاروس بودن پشه­ها:

برای تشریح پشه 4 حالت 1- خالی 2- خون خورده 3- نیمه باردار 4- باردار در نظر گرفته می­شود که برای تشریح معده و تخمدان 2 حالت خالی و خون خورده مناسب هستند چرا که در حالتهای بعدی تخمکها رشد یافته هستند و سطح تخمدان­ها و کلافها رشد می­کنند و دیده نمی­شوند سطح تخمدان بوسیله رشته­های عصبی پوشیده شده است. پشه­ای که هرگز تخم ریزی نکرده است نولی پاروس (Nulliparous) نامیده میشود که در سطح تخمدان و کلافها دارای گره است و جمع شده است و انتهای رشته­ها بسته است.

اما در حالت پاروس (parous) سطح تخمدانها و کلافهای آن باز شده است و منقبض شده­اند.

نکته: در حالت پاروس بودن دیدن انگل در بزاق آسانتر است.

تعیین سن دقیق پشه­ها :

برای این کار بهترین حالت نیمه باردار است. هر تخمک از قسمتهای مختلفی تشکیل شده است انتهای تخمک از لایه زاینده تشکیل شده است. بعد از تشکیل هر تخمک توسط لایه زاینده خود لایه زاینده دارای یک گره می­شود که برای تشکیل هر گره 3 روز طول می­کشد.

 

تشریح غدد بزاقی پشه:

قبل از تشریح گونه را تشخیص داده و بالها و پاهای آن را به آرامی جدا می­کنیم. پشه را در روی لام محتوی یک قطره نرمال سالین قرار می­دهیم. نرمال سالین محلول قندی نمکی است و حالت اسمزی می­دهد. بوسیله سوزن تشریح برشی در گردن ایجاد می­کنیم و مدت 30 ثانیه دست نگه می­داریم قندی بودن نرمال سالین به خروج غدد بزاقی کمک می­کند (1).

بعد از این مدت سوزن دیگر را روی سینه قرار می­دهیم و سر را به طرف مخالف می­کشیم (2).

غدد بزاقی را جدا کرده و روی یک لام تمیز قرار می­دهیم (3).

* این کار برای روئیت اسپروزوئیت های انگل مالاریا به کار میرود.

(1)

 


(2)

 

(3)

گزش شبانه

وسایل ومواد لازم:

آسپیراتور، چراغ قوه، کاپس کاغذی، توری روی کاپس، پنبه

روش کار:

پشه های ماده به طرف انسان یا حیوان جذب می شوند، تعداد پشه هایی که از انسان گزش دارند و خونخواری دارند، برای انتقال مالاریا یک عامل تعیین کننده مهم است.

پشه ها معمولا ازغروب آفتاب تا طلوع آفتاب روز بعد خونخواری می کنند. پس ما نیز در ساعتهای غروب به روستایی در استان بوشهر رفته واقدام به جمع آوری پشه ها از روی طعمه انسانی نمودیم. یک نفر رابه عنوان طعمه قرارمی دهیم و سایر اعضا با استفاده از چراغ  قوه پشه هایی را که بر روی دستها و پاهای فرد طعمه جهت خونخواری قرار میگیرند، پیدا کرده و با کمک آسپیراتور پشه ها را جمع می کنند و به درون کاپس ها می فرستند.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

استفاده ازباکتری ها درمبارزه با لاروپشه ها

استفاده ازباکتری ها درمبارزه با لاروپشه ها:

یکی از انواع حشره کشهای نامبرده بیولوزیکی جهت حذف آفات گیاهی و محصولات کشاورزی و آفات بهداشتی حشره کشهای باکتریایی است که حشرات را در مراحل مختلف رشد شان بیمار نموده و آنها را نابود می کند. یکی از باکتریهای معروف که در مرحله لاروی بسیاری از حشرات مضر را بیمار و نابود می کند باکتری باسیلوس تورنجنسیس با علامت اختصاریBT است.

 این باکتری دارای اسپور مرکزی و بیضوی شکل که همراه با بلور شناسایی می گردد. تاریخچه پیدایش آن به سال 1901 بر می گردد زمانی که ایشی واتا دانشمند زاپنی باکتری اسپوردار موازی را از کرم ابریشم بیمار جدا و آنرا سوتو باسیلوس نام نهاد. در سال 1911 برلینر نیز در ناحیه تورجنیای آلمان باکتر مشابعی از پروانه آرد گندم جدا و آنرا باسیلوس تورنجنسیس نام گذاری کرد. این باکتری کاملا اختصاصی عمل کرده و در حشرات مفید و انسان و سایر مهره داران بیماری ایجاد نمی نماید.

نحوه عمل باکتری باسیلوس تورنجسیس: پس از آلوده شدن سیستم گوارشی لارو حشره به این باکتری، منجر به فلج شدن سیستم گوارشی لارو حشره شده و در نهایت لارو را از تغذیه باز می دارد و حتی اگر لارو سریعا کشته نشود عدم تغذیه لارو منجر به کاهش خسارات وارده از لارو به محصولات کشاورزی می شود.

 نشانه های بیماری: حشراتی که بوسیله سم باکتری Bt از بین می روند سریعا تغیر رنگ داده و تیره رنگ و غالبا خیلی نرم می شوند. بافتها و اندامهای داخلی به سرعت تخریب شده و به حالت لزج و غلیظ در آمده و گاهی با بوی تعفن همراه می شود. مدت کوتاه پس از مرگ مقدار زیادی باکتری در داخل بدن حشره تولید می شود. لاشه لارو حشره چروک خورده خشک و سخت می شود.

برای مبارزه بالاروپشه ها می توان از باکتری ها نیز استفاده کرد. ازبین این باکتری ها می توان باسیلوس تورنژینسیس(Bacillus thuringiensis H-14) و باسیلوس اسفریکوس) (B.sphericus رانام برد.

باسیلوس تورنزینسیس بیشتر درآبهای تمیز و باسیلوس اسفریکوس درآب های آلوده هم رشد نموده و موجب تولید توکسین می شود. توکسین (سم) این باکتری ها برای انسان و محیط زیست بی خطر است واثر آن کاملا برای لارو اختصاصی است، زیرا آنزیم فعال کننده توکسین (پروتئولیک) فقط در لارو مشاهده شده وموجب مرگ لارو می شود.

لاروکشی برعلیه لاروپشه ها: در روستاها و حاشیه شهر در جاهایی که انتقال محلی وجود دارد ازبرنامه لاروکشی بهره می بریم. درلاروکشی باید پوشش کامل انجام دهیم و هیچ ژیت لاروی جا نماند. هر2 یا 3 هفته باید لاروکشی انجام شود و فرم لاروکشی و تاریخ آن ثبت شود.

تذکر:. برای لاروکشی از سموم اکتیلیک، رلدان، ابیت و نهایتا از باسیلوس تورنژینسیس بهره می برند. باسیلوس را هر3 هفته یکبار به میزان   2gr/m2بکارمی برند. یکی ازمشکلات باسیلوس درژیت های بزرگ نرسیدن آن به مرکز ژیت است چون با نسیم به حاشیه ژیت می رود.

 

ژیت لاروی اطراف مناطق مسکونی بوشهر

 

 

 

 

پخش باسیل در محل ژیت لاروی

 

 

 

 


سم پاشی ژیت لاروی با استفاده از پمپ هودسون

 

 

 

بسته حاوی باسیلوس تورنجینسیس

صید ماهی گامبوزیا و آفانیوس دیسپار:

گامبوزیا:

گامبوزیا‌ ماهی‌ كوچكی‌ از خانواده‌ Poecilidae و با نام‌ علمی‌ Gambusia affinis  میباشد و بومی مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری آمریکا با محدوده دمایی ۳۵-۱۵ درجه سانتی‌گراد می‌باشد. گامبوزیا از ایالت‌های جنوبی آمریکا برای مبارزه با پشه آنوفل به اروپا و سایر نقاط دنیا معرفی شده است. امروزه این ماهی در جنوب فرانسه، اسپانیا، بالکان و ایتالیا به فراوانی منتشر شده است. این جنس حدود ۴۳ گونه دارد که دو گونه (G. holbrooki) و پشه‌ماهی (G. affinis) به سایر نقاط جهان از جمله ایران معرفی شده‌اند.

بدن این ماهی به رنگ زیتونی روشن، فلس‌ها نسبتاً بزرگ، دارای یک باله پشتی، یک باله مخرجی، یک جفت باله شکمی در موقعیت تحتانی، یک جفت باله سینه‌ای در موقعیت سینه‌ای، و لکه‌های تیره رنگ بر روی بدن می‌باشد.  این‌ ماهی‌ در ناحیه‌ سر دارای‌ نوارهای‌ تیره‌ رنگ‌ عرضی‌ می‌باشد كه‌ ازچشمها نیز می‌گذرد. باله‌های‌ پشتی‌ و دمی‌ دارای‌ خالهای‌ سیاه‌ رنگ‌ عرضی‌ می‌باشند. طول‌ جنس‌ نر تا 5/3 سانتی‌ متر و جنس‌ ماده‌ تا 6 سانتی‌متر می‌رسد.

  جنس‌ نر ماهی‌ گامبوزیا دارای‌ اندام‌ تناسلی‌ GONOPODIUM می‌باشد كه‌ از تغییر شكل‌ باله‌مخرجی‌ بوجود آمده‌ است‌.

  یك‌ ماده‌ بالغ‌ درفصل‌ تخمریزی‌ ممكن‌ است‌ 3 یا 4 بار تولید شل نماید و هر بار ممكن‌ است‌ تا 200 نوزاد بدنیا آورد. این‌ ماهی‌زنده‌زا است‌ و مرحله‌ رشد و نمو جنینی‌ آن‌ در داخل‌ شكم‌ ماده‌ انجام‌ می‌گیرد. 

*  كلمه‌ گامبوزیا یك‌ واژه‌كوبایی‌ است‌ كه‌ معنی‌ بی‌مصرف‌ می‌دهد.

   گامبوزیا اولین‌ بار از ایتالیا برای‌ مبارزه‌ با مالاریا به‌ استانهای‌شمالی‌ كشور معرفی‌ گردیده‌ است‌. به‌ دلیل‌ ویژگی‌ خاص‌ گامبوزیا در خوردن‌ تخم‌ و نوزاد پشه‌ آنوفل‌ در سطح‌ آب‌، یكی‌ از مهمترین‌ عوامل‌مبارزه‌ زیستی‌ با این‌ بیماری‌ بحساب‌ می‌آید. از وقتی‌ كه‌ ارزش‌ آن‌ جهت‌ مبارزه‌ با مالاریا شناخته‌ شده‌است‌ این‌ ماهی‌ به‌ آبهای‌ شیرین‌ داخلی‌ بسیاری‌ از كشورها انتقال‌ یافته‌ است‌. بگونه‌ای‌ كه‌ در حال‌ حاضر شاید بالاترین‌ وسعت‌ گسترش‌ را بین‌ ماهیهای‌ آب‌ شیرین‌ به‌ خود اختصاص‌ داده‌ است‌.

آفانیوس

کپوردندان، ماهی گورخری یا آفانیوس ماهی کوچکی است که در قسمت‌های مختلف ایران و جهان پراکنش دارد.گرچه در برخی منابع فارسی نام علمی آن را استفاده می‌کنند ولی در برخی دیگر کپوردندان یا کپوردندان‌دار به کار می‌رود. به خاطر رنگ‌آمیزی راه‌راه بدن نرها عامه مردمی که با آن آشنایی دارند آن را ماهی گورخری می‌نامند. این جنس متعلق به خانواده کپور دندان ‌ماهیان (Cyprinodontidae) می‌باشد. آفانیوس تنها جنس این خانواده است که به طور طبیعی در آب‌های ایران یافت می‌شود. حداقل هفت گونه و زیرگونه از آن در ایران وجود دارد. کپوردندان زاگرس (A. vladykovi) در سرچشمه‌های کارون در استان چهارمحال و بختیاری، کپوردندان اصفهان (A. isfahanensis)  در رودخانه زاینده‌رود اصفهان، کپوردندان صوفی (A. sophiae) در حوضه رود کر، کپوردندان فارس (A. persicus) در حوضه دریاچه مهارلو در استان فارس، کپوردندان گنو (A. ginaonis) در چشمه آب‌گرم گنو در شمال بندرعباس، کپوردندان منتو یا اروند (A. mento) در اروندرود و زیرگونه کپوردندان جنوب (A. dispar dispar) در کل حوضه‌های منتهی به خلیج فارس و دریای عمان پراکنش دارند.

* نکته: درجایی که ماهی آفانیوس دیسپار وجود دارد نباید ماهی گامبوزیا توزیع شود زیرا اینگونه ماهیان بوسیله گامبوزیا خورده و یا بلعیده شده و نسل ماهی بومی ازبین خواهد رفت.
* برای مبارزه بالاروآنوفل تعداد6ماهی گامبوزیابرای یک استخر یا برکه 10-5متری کافی است.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

استفاده ازپشه بند علیه پشه ها

پشه بند :

پشه بند وسیله­ ای است از نوع توری که در مناطق گرمسیری و مناطقی که بیمار وناقل بیماریهایی ازجمله مالاریا ولیشمانیا وجود دارد،جهت حفاظت افراد از گزش حشرات بکار می رود. جنس این پشه­بندها ممکن است مونوفیلامنتی (تک عنصری) یا پلی فیلامنت (عناصر مختلف در ساخت آن به کار رفته است) باشد رنگ پشه­بندها معمولاً سفید است. استحکام یک پشه بند باید بین 100-40 باشد که بهترین رنج آن 70 می­باشد. به تعداد سوراخهای موجود در یک اینچ مربع از پشه بند اصطلاح ­ مش اطلاق می­شود که بهترین مقدارمش سوراخ به اندازه mm2/1 است. تعداد سوراخ 156 در اینچ مربع جهت پشه خاکی استفاده می شود. پشه بندهای بدون آغشته سازی به سم دارای معایبی هستند از جمله اینکه پشه­ها بر روی پشه بند می­توانند منتظر بمانند و یا از سوراخهای موجود در پشه بند وارد شوند ویا از زیر پشه بند وارد شوند و خونخواری کنند. همچنین در همان جا که پشه بند وجود دارد ممکن است پشه از شخص خارج از پشه بند خونخواری کند اما در پشه بند آغشته به سم، پشه­ها نمی­توانند بر روی دیواره پشه بند منتظر بمانند و اگر سوراخی در پشه بند وجود داشته باشد نمی­توانند به علت تحریک شدن سوراخ را پیدا کنند و وارد شوند. همچنین نمی­توانند از روی پشه بند و در صورت تماس بدن با پشه بند، پشه­ها خونخواری کنند و نیز شخص بیرون از پشه بند به علت تحریکات پشه بند آغشته به سم از مزایای آن می­تواند استفاده کند. برای آغشته سازی می­توان همه نوع پشه بندی را اعم از سالم و پاره مولتی فیلامت یا پلی فیلامنت و کتانی و نایلونی را آغشته به سم نمود. حتی از وسایل دست ساز مردم منطقه می­توان استفاده کرد.

برای آغشته سازی از DDT نمی­توان استفاده کرد چون ناک داون ندارد. بهتر است از سموم پایروتروئیدی مانند پرمترین، دلتامترین، آیکون، سولفاک و سایپرمترین که خطر کمی برای انسان دارند و فاقد مسمومیت­اند و نیز سریع عمل می­کنند و اثر Knock down دارند، استفاده کرد.

معمولاً آغشته سازی یک بار انجام می­گیرد. نایلونها (polyster) فاقد فضای خالی هستند و سم روی سطوح آنها باقی می­ماند پس 1 بار کافی است.

دزهای پیشنهادی معمولاً بر حسب gr/m2 بیان می­شود. پشه بند آغشته به سم را می­توان با مش بزرگتر انتخاب کرد (mm4-2)

آماده سازی محلول جهت آغشته سازی:

معمولاً در 2 مرحله انجام می­گیرد: 1- اندازه گیری مقدار سم لازم 2- اندازه گیری مقدار آب

1-  اندازه گیری مقدار سم:

این مرحله با محاسبه مقدار سطوح پشه بندها بر حسب m2 و با توجه به برچسب روی سم پیشنهادی که شامل درصد خلوص آن و نوع سم و نیز میزان کاربرد سم در m2 است، انجام می­شود.

2-  اندازه گیری آب لازم: به 2 روش انجام می­گیرد:

1-2 : با استفاده از ترازو: وزن یک پشه بند خشک را توسط ترازو می­گیریم و سپس در یک ظرف آب می­خیسانیم. پس آن را خشک می­کنیم (عمل چلاندن) و دوباره وزن می­کنیم. اضافه وزن معادل مقدار آب لازم است.

2-2: بدون استفاده از ترازو: حجم آب اولیه برای خیساندن پشه بند خشک را می­گیریم و سپس پشه بند را خیس و خشک می­کنیم. مقدار آب باقی مانده، معادل آب لازم است.

* چون چگالی آب 1 می باشد در نتیجه 1 سی سی مساوی 1 گرم است.

مقدار سم را در مقدار آب لازم حل می­کنیم و سپس پشه بند را در داخل محلول می­خیسانیم تا خوب محلول به خورد پشه بند برود. برای خشک کردن بهتر است پشه بند را آویزان نکرده و بلکه در سطح زمین یا روی یک نایلون (سطح غیر نافذ) اقدام به خشک کردن پشه بند کرد.

از مزایای پشه بند این است که علاوه بر کاهش ناقلین مالاریا ممکن است از تعداد اکتوپارازیتها نیز کاسته شود.

 

 

سموم بکاررفته برای آغشته سازی پشه بندها

 

1-    لامبداسیهالوترین به غلظت10mg/m2 با فرمولاسیون های WP,EC

2-    دلتامترین 5/2% (K-othrine) به غلظت mg/m2 25، با فرمولاسیون های     EC-WP

3-    سیفلوترین (سولفاک) به غلظت 50mg/m2با فرمولاسیون های EC,EW(Encapsulated wetable)

4-    پرمترین 25% با فرمولاسیون EC به میزان 500 میلیگرم در مترمربع 

5-    سایپرمترین 10%  بافرمولاسیون EC به میزان 100 میلیگرم در مترمربع 

6-    اتوفن پروکسی با فرمولاسیون EC

ترکیب آخری جزءپایروتروئید ها نیست. ولی برای آغشته سازی استفاده می شود.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .