تبلیغات
مروری برحشره شناسی پزشکی - بیولوژی پشه های آنوفل و روشهای جمع آوری لارو و بالغین

امروز:

بیولوژی پشه های آنوفل و روشهای جمع آوری لارو و بالغین


بیولوژی پشه های آنوفل و روشهای جمع آوری لارو و بالغین

از بین ۴۸۳ نوع آنوفلی که در دنیا شناسائی شده‌است ۷۰ گونه قادر به انتقال بیماری مالاریا می‌باشند که از این میان ۴۰ گونه در مناطق مختلف جهان به عنوان ناقل اصلی مالاریا شناخته شده‌اند. در ایران ۲۹ گونه آنوفل انتشار دارد که تا کنون ۷ گونه از آنها به عنوان ناقلین قطعی بیماری مالاریا شناخته شده‌اند.

 تولید مثل و باروری :

جفتگیری معمولاَ هنگام غروب و اوایل شب نزدیك لانه لاروی و به فاصلة نسبتاَ كمی بعد از خروج بالغ از شفیره انجام می شود. در بعضی از گونه ها پشه های نر تشكیل پرواز عروسی Swarming ) ( می دهند و ماده ها برای جفت گیری و لقاح به داخل جمعیت در حال پرواز آنها وارد می شوند. پشه های ماده دارای كیسة ذخیرة  اسپرم ) Spermatheca ( بوده و قریب به اتفاق آنها پس از باروری تا پایان عمر دارای ذخیرة اسپرم می باشند. بعد از باروری یك پشه و خونخواری  تخمدانها شروع به رشد می نمایند.

 

عمل گزیدن و خونخواری در پشه ها: 

مجموعه قطعات دهانی پشه ها خرطوم (Proboscis) نامیده می شود. خرطوم در پشه ها از نوع گزنده ـ مكنده (Piercing-sucking) می باشد. خرطوم بلند و به طرف جلو متمایل است. در پشه های آنوفل ماده خرطوم برای گزیدن و مكیدن خون و در پشه های نر، به دلیل تحلیل رفتن و حذف شدن آرواره ها جهت مكیدن شیره و شهد گیاهان  بكار می رود.

موقعی كه پشه ماده میزبان را گزش می كند قسمت هایی از خرطوم شامل لب بالا، هیپوفارنكس، آرواره های بالا و پائین پوست میزبان را سوراخ و وارد آن می شوند. خون میزبان از طریق قطعات دهانی كه وارد پوست و عروق خونی شده، مكیده و وارد معدة پشه گردد. یك زوج غدد بزاقی سه لُبه كه در قسمت تحتانی  و قدامی سینه قرار دارند، مایع بزاق را به كه حاوی مواد ضد انعقاد بوده به طرف لوله های بزاقی و كانال بزاقی (Salivary canal) میراند و مانع از انعقاد خون و مسدود شدن مجرای دهانی در طی عمل گزیدن می شوند.  

تغذیه و عادات خونخواری:

پشه های نر آنوفل جهت تغذیه از شیره و شهد گیاهان استفاده می كنند. پشه های ماده   علیرغم اینكه می توانند از شیره گیاهان تغذیه كنند ولی برای تولید تخم می بایست حتماً خونخواری نمایند. بسیاری از آنوفل ها فعالیت شبانه دارند بنابراین خروج از شفیره، جفتگیری، خونخواری و تخم گذاری آنها معمولاَ در طول شب ( از اوائل غروب تا اوائل طلوع آفتاب ) صورت  میگیرد.

اكثر گونه ها برای تغذیه خود انسان و حیوانات را نیش میزنند در حالی كه بعضی از گونه ها خون انسان و بعضی از گونه ها خون حیوان را ترجیح می دهند. تعداد محدودی از گونه های آنوفل فقط منحصراً روی انسان یا حیوان خون می خورند. گونه هایی كه معمولاَ روی انسان تغذیه می نمایند از لحاظ عادت خونخواری به نام انسان دوست (Anthropophilic) وگونه هایی كه از روی حیوانات خونسرد و خونگرم تغذیه می كنند به نام حیوان دوست (Zoophilic)  نامیده می شوند. به عنوان مثال An.culicifacies ناقل مهم مالاریا در شبه قارة هند ، غالباَ روی حیوانات و به نسبت كمی هم روی انسان خونخواری می نماید. در حالیكه    An.gambiae  sensustricto در آفریقا بندرت روی حیوانات  تغذیه می كند و بنابراین ارتباط و تماس بیشتری با انسان دارد. جلب و هدایت پشه های ماده ، به طرف میزبان ، تحت تاثیر محرك های مختلف مانند بوی بدن، گازكربنیك و حرارت بدن انجام می گیرد.

 بعضی از گونه های آنوفلها برای تغذیه از روی انسان یا حیوان مكرراً وارد اماكن می شوند كه از لحاظ عادت تغذیه ای به آنها اِندوفاژ (Endophagous , Endophagic) می گویند. در مقابل بعضی از گونه ها به میزبان خود در خارج از اماكن حمله می كنند كه به آنها  اِگزوفاژ    (Exnophagous , Exohagic) می گویند.

بعد از خونخواری از میزبان، پشه ها می بایستی در مكانی استراحت نموده تا زمان لازم برای هضم خون خورده شده و رسیدن تخمك ها  سپری شود. صرفنظر از اینكه خونخواری در داخل  مكان یا خارج از مكان انجام شده باشد اگر گونه ای این زمان را در داخل اماكن بگذراند به آن گونه اِندوفیل  (Endophilic) و برعكس اگر گونه ای این زمان را در محیط خارج از اماكن انسانی یا حیوانی سپری كند آن گونه را  اِگزوفیل (Exophilic) می نامند. برای مثال  An.gambiae  ناقل اصلی مالاریا در آفریقا پشه ای انسان دوست، اِندوفاژ و اِندوفیل می باشد ولی An.albimanus كه ناقل مالاریا در آمریكای جنوبی و مركزی است  اگزوفاژ بوده و اغلب در محیط خارج و تقریباَ از غروب آفتاب تا حدود ساعت 9 شب انسان را نیش می زند.

گونه های اندوفیل قبل و  بعد از خونخواری در خانه ها و اماكن  انسانی و حیوانی  استراحت می كنند در حالیكه گونه های اگزوفیل در محیط خارج و انواع مختلف پناهگاههای طبیعی، لابلای گیاهان، لانه جوندگان، شكاف زیر درختان، زیر پل ها، نهرهای سر پوشیده، قنات ها، غارها،   لانه موریانه ها و شكاف های صخره ها به سر می برند.

عادات غذایی پشه ها نسبی بوده و از یك گونه به گونه دیگر متغیر بوده حتی در درون یك گونه درجات متغیر و مختلفی از این عادات  وجود دارد. چیزی كه مهم است این است كه این عادات از نظر اپیدمیولوژی انتقال مالاریا نقش مهمی دارد. بعنوان مثال گونه ای كه شبها دیروقت، خارج از مكان نیش زده و عمدتاَ از روی حیوانات خونخواری می كند در نقاطی كه انسانها در داخل مكان می خوابند نقش ضعیفی در انتقال مالاریا خواهد داشت.  در فصل تابستان كه مردم خارج از مكان می خوابند در صورتی پشه های آن منطقه اگزوفیل و اگزوفاژ بوده و درصد قابل توجهی از آنها تغذیه از روی انسان داشته باشند نقش مهمی در انتقال مالاریا خواهند داشت.

از نظر مبارزه با پشه های بالغ هم این موضوع قابل ملاحظه می باشد. در جایی كه درصد زیادی از پشه های آنوفل ناقل در منطقه اگزوفیل بوده بدیهی است كه سمپاشی اماكن داخلی تاثیر چندانی در مبارزه با بالغ نخواهد داشت و بالعكس اگر درصد قابل توجهی از ناقلین منطقه اندوفیل باشند مسلماً عملیات سمپاشی اماكن با سموم ابقایی نتیجه خوبی در بر خواهد داشت.


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

Foot Complaints
جمعه 13 مرداد 1396 09:28 ب.ظ
Hey There. I found your blog using msn. This is a really well written article.
I'll be sure to bookmark it and come back to read more
of your useful info. Thanks for the post. I will definitely comeback.
tendernylons7140.yolasite.com
جمعه 13 مرداد 1396 11:39 ق.ظ
I'm really loving the theme/design of your blog. Do you
ever run into any browser compatibility problems? A small number of my blog visitors have complained about my site not working correctly in Explorer but looks great in Chrome.
Do you have any recommendations to help fix
this problem?
Can you get an operation to make you taller?
شنبه 7 مرداد 1396 06:58 ق.ظ
My brother recommended I may like this web site. He was
once entirely right. This post truly made my day. You cann't consider
simply how so much time I had spent for this info! Thank
you!
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 11:11 ق.ظ
I was wondering if you ever considered changing the layout of your blog?
Its very well written; I love what youve got to say. But maybe you could a little more in the way of content so people could connect with it better.
Youve got an awful lot of text for only having 1 or two images.
Maybe you could space it out better?
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر