تبلیغات
مروری برحشره شناسی پزشکی - آشنایی با بیولوژی پشه خاکی ها و روشهای صید آنها

امروز:

آشنایی با بیولوژی پشه خاکی ها و روشهای صید آنها

آشنایی با بیولوژی پشه خاکی ها و روشهای صید آنها:

پشه‌خاكی‌های‌ فلبوتومینه‌ دوبالانی‌ ظریف‌ با پاهای‌ بلند لوله‌ای‌ شكل‌ هستند. از قریب‌ 700 گونة ‌شناخته‌ شده‌ از این‌ حشرات‌، حدود 70 گونه‌ در انتقال‌ بیماری‌ به‌ انسان‌ نقش‌ دارند. پشه‌خاكی‌ها را می‌توان‌ از روی‌ نحوة‌ قرار دادن‌ بال‌هایشان‌ در حین‌ استراحت‌، كه‌ شبیه‌ به‌ حرف‌ V  به‌ نظر می‌رسد، از سایر دوبالان‌ به‌ ویژه‌ اعضای‌ خانوادة‌ پسیكودیده‌ كه‌ این‌ حشرات‌ متعلّق‌ به‌ آن‌ هستند، تشخیص‌ داد.

 فقط‌ پشه‌خاكی‌های‌ ماده‌ خونخواری‌ می‌كنند و دو جنس‌ِ فلبوتوموس‌ (Phlebotomus) در دنیای ‌قدیم‌ و لوتزومیا (Lutzomyia) در دنیای‌ جدید دارای‌ گونه‌هایی‌ هستند كه‌ به‌ عنوان‌ مهم‌ترین‌ ناقلین ‌انواع‌ لیشمانیوز به‌ شمار می‌روند. به‌ ندرت‌ برخی‌ از گونه‌های‌ جنس‌ سرژانتومیا (Sergentomyia)، كه‌ اصولاً روی‌ خزندگان‌ خونخواری‌ می‌كنند، می‌توانند انسان‌ را بگزند، امّا هیچ‌ مدركی‌ دال‌ّ بر قابلیت‌ انتقال ‌انگل‌ها به‌ انسان‌ توسط‌ این‌ پشه‌خاكی‌ها وجود ندارد.

فلبوتومینه‌ها عمدتاً تحت‌ عنوان‌ ناقلین‌ لیشمانیا كه‌ یك‌ تك‌ یاختة‌ انگلی‌ است‌ و باعث‌ ایجاد لیشمانیوز احشایی‌ و انواع‌ مختلف‌ لیشمانیوز جلدی‌ در انسان‌ می‌گردد، شناخته‌ شده‌اند. با وجود این‌، آنها قادر به‌ انتقال‌ بارتونلّوز و برخی‌ از بیماری‌های‌ ویروسی‌، به‌ ویژه‌ تب‌ پاپاتاسی‌، به‌ انسان‌ هستند. پشه‌خاكی‌ها عمدتاً در نواحی‌ گرمسیری‌ و نیمه‌ گرمسیری‌ یافت‌ می‌شوند، ولی‌ تعداد معدودی‌ از گونه‌ها به‌ نواحی‌ معتدله‌ در هر دو نیمكرة‌ شمالی‌ (تا 50 درجه‌ شمالی‌) و جنوبی‌ (تا حدود 40 درجة‌ جنوبی‌) نفوذ كرده‌اند. این‌ حشرات‌ در نیوزیلند و جزایر اقیانوس‌ آرام‌ وجود ندارند. در دنیای‌ قدیم‌، پشه‌خاكی‌هایی‌ كه ‌از انسان‌ خونخواری‌ می‌كنند، در نواحی‌ نیمه‌ گرمسیری‌ وجود دارند. بر عكس‌، انتقال‌ لیشمانیوز در دنیای ‌جدید اصولاً در نواحی‌ گرمسیری‌ انجام‌ می‌شود.

پشه‌خاكی‌ها زیستگاههای‌ بسیار متنوّعی‌ از سطح‌ دریا گرفته‌تا ارتفاعات‌ 2800 متری‌ در نواحی‌ آند و اتیوپی‌، و از بیابان‌های‌ گرم‌ و خشك‌ تا جلگه‌ها و درختستان‌های‌ پراكنده‌ و جنگل‌های‌ بارانی‌ متراكم‌  دارند. به‌ طور كلّی‌، هر گونه‌ دارای‌ احتیاجات‌ اكولوژیكی‌ خاص‌ خود است‌ و عدّة‌ معدودی‌ از آنها نیز این‌ شرایط‌ را در اطراف‌ اماكن‌ زندگی‌ انسان‌ یافته‌اند. وضعیت‌ كانونی‌ بودن‌ِ بیماری‌ لیشمانیوز هم‌ بدون‌ شك‌ به‌ علت‌ ویژگی‌های‌ اكولوژیكی‌ ناقل‌، و احتمالاً به‌ میزان‌ كمتر مربوط‌ به‌ مخازن‌ بیماری ‌است‌. به‌ عنوان‌ مثال‌ در آسیای‌ مركزی‌ پشه‌خاكی‌ها را در كانون‌هایی‌ با كلنی‌های‌ جوندگان‌ زیر خانواده‌ ژربیلینه كه‌ بافت‌ و رطوبت‌ خاك‌ آن‌ مناسب‌ باشد می‌توان‌ یافت‌. حتی‌ در جنگل‌های‌ بارانی‌ مناطق ‌گرمسیری‌ كه‌ شرایط‌ یكسانی‌ دارند، پشه‌خاكی‌ها دارای‌ پراكندگی‌ یكنواختی‌ نیستند.

 مطالعة‌ پشه‌خاكی‌ها به‌ ویژه‌ در ارتباط‌ با بیماریهایی‌ كه‌ منتقل‌ می‌كنند، كار بسیار سختی‌ است‌، زیرا یافتن‌ افراد بالغ‌ آنها مشكل‌ است‌ و لاروهای‌ آنها را تقریباً بندرت‌ می‌توان‌ در طبیعت‌ پیدا كرد.

روش‌های صید و جمع‌آوری پشه‌خاكی‌های بالغ

     1- صید پشه‌خاكی به صورت زنده

از روش‌های صید پشه‌خاكی‌ها به صورت زنده، می‌توان موارد ذیل را نام برد:

الف) صید با آسپیراتور در اماكن استراحت روزانه: ساده‌ترین روش برای صید پشه‌خاكی‌ها به صورت زنده، جستجوی آنها به صورت فعال در اماكن استراحت روزانه آنهاست. این اماكن می‌تواند شامل اماكن انسانی، محل‌های زندگی حیوانات، زیر پوسته درختان یا درون شكاف‌های آنها، برگ‌های ریخته شده در زیر درختان، فضای بین یا زیر صخره‌ها، درون غارها و باشد. با تكان دادن آرام تنه‌های درختان و برگ‌های ریخته شده در اطراف آنها، پشه‌خاكی‌ها به پرواز در می‌آیند و می‌توان آنها را به كمك یك آسپیراتور دهانی یا دستی (كه با باتری چراغ قوه كار می‌كند) صید كرد. ابعاد هر یك از اجزای تشكیل دهنده آسپیراتور بر اساس سلیقه فرد جمع‌آورنده ممكن است فرق كند، اما قطر لوله باید به اندازه‌ای باشد كه بتوان به سهولت اقدام به آسپیراتورزنی نمود.

ب ) تله نورانی: برخی از گونه‌های پشه‌خاكی (Ph.major, Ph.kandelakii) دارای نورگرایی مثبت هستند و می‌توان آنها را با تله‌های نورانی CDC صید كرد  با وجود این، ‌هزینه باتری مورد استفاده در این تله‌ها زیاد است و از لحاظ اقتصادی، استفاده از باتری‌های قابل شارژ مناسب‌تر خواهد بود. فاصله‌ای كه پشه‌خاكی‌ها به تله‌های نورانی CDC جلب می‌شوند، كمتر از 2 متر است. صید پشه‌خاكی‌ها و سایر حشرات خونخوار را می‌توان با افزودن یك منبع دی‌اكسیدكربن به این تله‌ها، از قبیل یك قطعه یخ خشك، افزایش داد. دی‌اكسیدكربن حاصله به كمك باد در محیط پراكنده می‌شود و پشه‌خاكی‌ها را در محدوده وسیع‌تری به سمت تله جلب می‌كند. بنابراین، افزودن یك منبع CO2 می‌تواند از طریق افزایش منطقه صید مؤثر یك تله نورانی، میزان صید را افزایش دهد. 

یكی از قابلیت‌های نامطلوب تله‌های نوارنی این است كه بیشتر افراد ماده برخی از گونه‌های پشه‌خاكی را صید می‌كنند.

2- صید پشه‌خاكی به صورت غیر زنده

تله چسبان: این تله‌ها از كاغذهای سفید به ابعاد 25*20 سانتیمتر آغشته به روغن كرچك كه یك چوب باریك و صاف به طول حدود 40 سانتیمتر به صورت كوك شده در آن فرو می‌رود، ساخته شده‌اند. این تله‌ها را می‌توان در مناطق استراحت پشه‌خاكی‌ها در اماكن داخلی و خارجی مورد استفاده قرار داد. تله‌های مذكور از طریق ایجاد مانع بر سر راه حركت پشه‌خاكی‌ها عمل می‌كنند و این حشرات در ضمن حركت به تله می‌چسبند.

پشه‌خاكی‌های صید شده را به كمك یك قلم مو یا سر سوزن برداشته و پس از چربی‌زدایی در استن، در اتانول 70% كنسرو می‌كنند.

مونته دائم در محیط پوری

برای این كار از محلول پوری (صمغ عربی 8 گرم، كلرال هیدرات 70 گرم، گلیسرین 5 سی‌سی، اسید استیك گلاسیال 3 سی‌سی، آب مقطر 10 سی‌سی) استفاده می‌شود. بدین ترتیب كه ابتدا یك قطره پوری در وسط لام قرار می‌دهند، سپس به كمك سوزن تشریح یك عدد پشه‌خاكی را روی آن می‌گذارند، در مرحله بعد  در زیر لوپ اقدام به جدا نمودن سر پشه‌خاكی كرده، اگر از جنس فلبوتوموس بود، طوری سر آن را می‌چرخانند كه شاخك‌ها رو به بالا و قسمت زیری سر بر روی لام باشد و اگر از جنس سرژانتومیا بود، نیازی به چرخاندن سر نیست. سپس یك لامل بر روی آن قرار می‌دهند. پس از اتمام كار، به مدت 24 تا 72 ساعت لام را به طور افقی بر روی ریل‌های چوبی نگهداری می‌كنند تا خشك شود.

تشخیص پشه خاکیها:

این کار بر اساس کلیدهای معتبر تشخیصی و بر اساس فاکتورهای مهم در شناسایی انجام میگیرد.

فاکتورهای مهم در شناسایی پشه خاکی:

در اجزای مختلف بدن می توان به فاکتورهای تشخیصی زیر اشاره کرد

سر: وجود یا عدم وجود دندانه های سیباریوم، تزئینات فارنکس، طول بندهای شاخک و پالپهای آرواره ای

سینه: شکل یالها و نحوه قرارگیری رگبالها

شکم: دستگاه تناسلی خارجی نر و شکل اسپرماتک ماده


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

feet complaints
شنبه 18 شهریور 1396 01:30 ب.ظ
Howdy, i read your blog occasionally and i own a similar
one and i was just curious if you get a lot of spam comments?
If so how do you stop it, any plugin or anything you can suggest?
I get so much lately it's driving me mad so any help is
very much appreciated.
How do you get taller?
یکشنبه 15 مرداد 1396 11:12 ب.ظ
I'm extremely impressed with your writing skills as well as
with the layout on your blog. Is this a paid theme or did you customize it yourself?

Anyway keep up the excellent quality writing, it's rare to see a
nice blog like this one nowadays.
What makes you grow taller during puberty?
شنبه 14 مرداد 1396 02:52 ب.ظ
What's up to all, because I am in fact keen of reading this website's post to
be updated on a regular basis. It includes nice data.
http://industrioussaga55.exteen.com
جمعه 13 مرداد 1396 12:13 ب.ظ
great publish, very informative. I wonder why the other experts of
this sector do not understand this. You must
proceed your writing. I am confident, you've a great readers' base already!
How much does it cost to lengthen your legs?
شنبه 7 مرداد 1396 11:37 ق.ظ
I feel this is among the most important info for me. And i am glad studying your article.

However should statement on few common issues, The website taste is ideal, the articles is really
nice : D. Good job, cheers
Aliza
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 07:40 ق.ظ
I absolutely love your blog and find a lot of your post's to be precisely what I'm looking for.
Does one offer guest writers to write content for you?
I wouldn't mind writing a post or elaborating on a few of the subjects you write in relation to here.
Again, awesome website!
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 06:39 ق.ظ
Hi there all, here every person is sharing such familiarity, thus
it's fastidious to read this website, and I used to pay a
quick visit this webpage all the time.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر