تبلیغات
مروری برحشره شناسی پزشکی - گزیدگی ها(مار)

امروز:

گزیدگی ها(مار)

. مارها:

مطالعات فسیل شناسی ثابت می كند كه خزندگان بیش از یكصد میلیون سال پیش ( 65 135 میلیون سال ) و قبل از ظهور پستانداران در كره زمین وجود داشته اند. درباره خزندگان و خطر احتمالی آنها و عواقب گزش مارها داستانهای زیادی نسل به نسل نقل شده و این امر به ترس و وحشت مردم از این موجودات زیبا و خوش خط و خال افزوده است. اگر زیانهای ناشی از گزش مار با زیانهای ناشی از دیگر جانوران و نیز بیماریها مقایسه شود ناچیز بودن آن مشخص میگردد. در بعضی از كشورها مانند چین و ژاپن و آمریكا، بعضی رستورانها از گوشت مار و مخصوصاً مار بوآ غذای برای علاقه مندان تهیه می كنند البته در دنیایی كه گوشت قورباغه و خرچنگ در تغذیه استفاده می شود، گوشت مار نیز می تواند در برنامه غذایی بشر جائی داشته باشد! موش مار یكی از انواع مارهای غیرسمی است و معمولاً 70 عدد تخم می گذارد. این تخمها بزرگتر از تخم مرغ است و جداری نازكتر از آن دارد. بعضی مردم بومی نواحی دور افتاده با علاقه زیادی از تخم این مارها تغذیه می كنند.
موضوع مار و سم آن مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته و با مراعات اصول فنی گذشته از سرم ضد مارگزیدگی به تهیه بعضی فراورده های دارویی اقدام كرده اند كه برای درمان عوارض ناشی از خونریزیهای شدید و برطرف كردن دردهای عصبی مورد استفاده دارد. از پوست مار در صنعت چرم سازی استفاده می شود. از آن كفش، كمربند و كیف و بعضی لوازم تهیه می كنند.

حقایقی راجع به مارها
بزرگ‌ترین مارها در دنیا متعلق به خانواده‌ای هستند بنام اژدرماران (Boidae) كه اژدرمار (بوآ) و افعی نیز از این خانواده هستند. طول برخی از این مارها از 0.6 متر تجاوز نمی‌كند. اما تعدادی از انواع آنها هستند كه طول آنها به بیش از 9 متر میرسد.

-
مارهایی كه در دریا زندگی می‌كنند دارای آبشش نیستند و برای تنفس مجبور هستند كه به سطح آب بیایند. اما با این حال توانایی آن را دارند كه ساعتها زیر آب بدون آنكه روی سطح آب بیایند، بمانند. آنها توانایی آن را دارند كه در این مدت از اكسیژن محلول در آب استفاده كنند.

-
یك مار بزرگ پیتون می‌تواند یك موجود زنده به وزن 70 كیلوگرم را به راحتی ببلعد، اما هضم این لقمه ممكن است برای او بسیار دشوار باشد.

-
مارها دارای حس بویایی بسیار قوی هستند و از آن برای جستجو و شكار استفاده می‌كنند. علاوه بر این برخی از انواع مارها با تشخیص حرارت بدن طعمه، آن را ردیابی و شكار می‌كنند.

-
بسیاری از گونه‌های مار از جمله مار كبری از طریق ارتعاشات هوا نمی‌توانند چیزی بشنوند. برعكس آنها لرزش ناشی از حركت یا صوت را از طریق بدن خود كه روی زمین است احساس می‌كنند.

-
مارها توانای حركت با سرعت بالا را ندارند. بیشترین سرعتی كه برای حركت مارها ثبت شده‌است حدود 13 كیلومتر بر ساعت است.

-
بیشترین طول عمری كه برای یك مار مشاهده شده‌است كمتر از 30 سال است كه مربوط به نوع آناكوندا (Anaconda) و كفچه‌مار سیاه است.

-
سم مامبای سیاه (Black Mamba) باعت مختل شدن سریع اعصاب می‌شود و از قویترین سموم شناخته شده مارها است. برای همین اغلب پادزهرهای سم مار را از آن می‌سازند.

-
مارها به دلیل كوچك بودن بخشی از مغزشان كه وظیفه یادگیری را بعهده دارد هرگز توانایی یاد گیری ندارند.

آیا میدانید مارها به چه علت می توانند طعمه هایی با بیش از چندین برابر اندازه دهان خود را ببلعند؟

به دلیل :

-
داشتن آرواره ی پایین كه از چندین استخوان متحرك تشكیل شده است .
-
نداشتن استخوان جناغ سینه ، به طوری كه دنده ها از قسمت جلو آزادند .
-
قسمت ابتدایی نای آنها در ناحیه ی جلو در زیر زبان قرار دارد نه در قسمت حلق
-
استخوان سر مار ها پنج قسمتی می باشد و در موقع بلع تا ده برابر قطر دهان باز می شود 

طولانی ترین مار دنیا :
یك نوع از چهار نوع " مار آناكوندای" آمریكای جنوبی كه " آناكوندای بزرگ " نام دارد ، كه طول آن به 9 متر می رسد.



كلیاتی درباره مارهای ایران
در اكولوژی، منطقه هایی را كه از حیث آب و هوا , درجه حرارت , میزان بارندگی , طول فصل ها , مقدار تابش خورشید , نوعی گیاهان و جانوران یكسان هستند , به آن بیوم Biom می گویند . اما نباید بیوم را با بیوسفر اشتباه كرد .

 سراسر پوشش بیرونی كره زمین , كه در آن گیاهان می رویند و جانوران زندگی می كنند , بیوسفر نامیده می شود . بنابراین بیوسفر مجموع بیومهای مختلفی است كه در روی زمین یافت می شوند . مارهائی كه در بخش وسیعی از ایران یافت می شوند از گونه های بیابان زی
می باشند . از بین این گونه ها می توان افعی یا گرزه مار , مار جعفری , مار شاخدار , كبرا , یله مار , تیر مار , طلحه مار , آلوسر , افعی پلنگی , كور مار , مار شتری , مار درفشی و كوتوله مار را نام برد . البته باید در نظر داشت كه در نواحی خشك و بیابانی مجموعاً تعداد گونه ها خیلی محدود است . در حقیقت تنها پنج گونه از مارهای سمی و 14 گونه از مارهای غیر سمی كه در ایران زاد و ولد می كنند مختص این گونه نواحی گرم و خشك هستند .

شناسائی مارهای ایران
تعدادی از مارها به آسانی از روی رنگ یا علامت مشخصی كه دارند شناخته می شوند . مانند : مار شاخدار كه با زائده شاخی كه در روی چشمایش دارد یا افعی قفقازی كه حفره ای بین چشم و بینی دارد یا مار جعفری با رنگ قرمز و خطوط و نقوش سفید رنگ و علامت صلیبی شكل كه در ناحیه سر دارد , مشخص می شوند . ولی برای تشخیص بیشتر انواع مارها باید به نشانی های ویژه آنها توجه كرد .

انواع مارها از لحاظ نوع سم
1-  بعضی از مارها دندان سمی در جلو ودندانهای ریز را در عقب دارند نوع شكل دندانهای سمی این نوع از مارها به صورت لولای شیاردار می باشد مانند مار كبری مار دم پهن دریائی

 2-  دندانهای ریز را ندارند وفقط دندان سمی دارند این نوع از مارها نیز بسیار خطرناك هستند مانند افعیها

 3-  مارهایی هستند كه ابتدا دندان ریز قرار دارد سپس دندانهای سمی این نوع ازمارها رابه دلیل اثر كمتر دندان سمی مارهای نیم سمی می گویند

4-  مارهای غیر سمی میباشند كه از طریق انقباض عضلانی فعالیت خود را انجام می دهند مانند بوآ و پیتون

*  انواع سمهای مارهاشامل: هموتوكسین نوروتوكسین - هموراژیك - میوتوكسین و تركیبی(Mixture )

زیستگاه مارها
مارها بجز در قطب جنوب تقریباً در سایر قسمت‌های دنیا وجود دارند. اغلب مارها روی زمین یا زیر آن زندگی می‌كنند اما برخی از انواع آنها هم وجود دارند كه درختان یا آب را محل زندگی خود برمیگزینند. كنار رودخانه‌ها و مردابها نیز از جمله مكانهای مورد علاقه برای زندگی این خزندگان است. گونه‌های جالبی از مارها در آسیای جنوب شرقی مشاهده شده‌است كه توانایی پریدن نیز دارند و بسادگی از شاخه درختی به شاخه دیگر می‌پرند.

واكنش های رفتاری مارها :
در مار ها ، رفتار های فردی مثل انگیزه های گرسنگی ، جفت طلبی ، جفتگیری ، دفاع و تهاجم ، مسكن گزینی ، تغییر مكان و نیز ساعت زیست شناختی دیده می شود .
مار به هنگام گرسنگی در طلب طعمه و صید به حركت در می آید و به محض شناسایی طعمه بی حركت بر جای می ماند . تشخیص طعمه به وسیله ی زبان است . تغییر مكان و یا تغییر جهت طعمه را هم به كمك زبان ردیابی می كند . اگر طعمه قصد دور شدن داشته باشد ، مار به آرامی طوری به سوی او می خزد كه طعمه متوجه حركت او نمی شود . پس از آنكه طعمه را در شرایط مناسب یافت ، با حمله ای فوق العاده سریع و برق آسا كه به ندرت به خطا می رود به دور شكار می پیچد و یا آن را در دهان می گیرد.
مار های سمی با تزریق مقداری سم به طعمه و مار های غیر سمی با فشار به صید از تحركش می كاهند و آن را برای بلع آماده می سازند.

اغلب مار ها در هنگام گرسنگی ، برای صید شكار ولع زیادی از خود نشان می دهند و اگر طعمه كوچك باشد ، چندین طعمه را می بلعند . اما مار ها وقتی كه سیر باشند به فكر ذخیره سازی غذا و جمع آوری طعمه نیستند.
مار ها در حضور عوامل محرك از قبیل صدا و نور از صید و خوردن طعمه خودداری می كنند.
مار های پرنده خوار برای صید شكار خود را در حالت عمودی به شكل شاخه درخت در می آورند . پرنده كوچك به هنگام نشستن بر روی این شاخه ی دروغین بلعیده می شود .


انواع سم مارها را میتوان به دو دسته كلی تقسیم كرد :

ü      زهرهای مختل كننده جریان خون

ü      زهرهای اعصاب
 

زهر های جریان خون ، خون ، رگ ها و سایر بافت های بدن رو تجزیه و متلاشی می كنن . از بارز ترین علایم این نوع زهر ، عدم انعقاد خون هست .
زهرهای اعصاب بر عكس قبلی ، اثر فلج كننده بر سیستم عضلانی ، دستگاه تنفسی و قلب دارند .
 
مشخصات مارهای غیر سمی یا آگلیفا
مارهای غیر سمی دارای دندانهائی ساده هستند كه راهی به غده سمی ندارند . شكل پولك های ناحیه سر با شكل پولك های ناحیه بدن كاملاً متفاوت است . به عبارت دیگر پولك های ناحیه سر و تنه , مشخص و قرینه هستند . در بعضی پولك های ناحیه ظهری یا پشتی بدن صاف است بر عكس در بعضی دیگر پولك های ناحیه پشتی تیغه دار است یعنی در وسط این پولك ها خطی برجسته مشاهده می شود . پولك های سطح شكمی صاف و بزرگتر از پولك های ناحیه پشتی است . مردمك چشم اغلب گرد و دم مار معمولاً گرد و دراز است . پولك های زیر ناحیه دم در یك یا دو ردیف قرار دارد و پولك آنال یا مخرج ممكن است یك عدد و یا دو عدد باشد . به طور كلی طرز قرار گرفتن این پولك ها و شمارش آنها در تشخیص مارها حائز اهمیت است . مارهای غیر سمی اصولاً در حركت خیلی سریع و چابك هستند .


مشخصات مارهای نیمه سمی یا اوپیستوگلیفا
این مارها كم وبیش شبیه مارهای غیر سمی هستند و یكی از وجوه تمایز آنها داشتن فنگ Fang یا نیش دندان خلفی شیاردار است . فنگ كه از سایر دندان ها بزرگتر و دارای كانال باز یا شیار است در قسمت عقب دهان , در فك بالائی قرار دارد و به غده سمی متصل است . از نظر ظاهری مردمك چشم این مارها عمودی یا گرد است . تیرمار كه یكی از انواع این مارها محسوب می شود با داشتن چهار خط سفید رنگ كه در سرتاسر بدنش امتداد دارد مشخص می شود . آلوسر ( سگ مار ) هم كم و بیش حركات مار جعفری را تقلید می كند و از نظر شكل ظاهری خیلی به آن شبیه است . آلوسر فاقد علامت صلیبی شكل در ناحیه سر می باشد . ناحیه سر این مار كلاً سیاه رنگ است .

مشخصات مارهای سمی
تمام انواع این مارها دارای فنگ یا نیش دندان لوله ای شكل یا مجوف هستند كه در قسمت قدامی دهان و در فك بالائی قرار دارد و به غده سمی متصل است . سر این مارها غالباً مثلثی شكل و ناحیه گردن كاملاً مشخص است . اكثراً دمشان كوتاه و در حركت كمی تنبل هستند . در بعضی از انواع این مارها , حفره ای بین چشم و بینی وجود دارد كه به سادگی قابل تشخیص است . اكثراً پولكهای ناحیه سرشان ریز و قرینه نمی باشد .
در برخی دیگر پولكهای ناحیه سر قرینه هستند مانند كفچه مار كه هنگام خشم چنبره زده و یك مرتبه به طرف دشمن حمله می كند . در این حال ناحیه گردن متسع می شود و به این ترتیب سطح بزرگی ایجاد می كند . این سطح به نام كفچه نامیده می شود . در مواردی كه شناختن مار از نظر شكل ظاهری برای مبتدیان دشوار باشد , باید غالباً به زیستگاه خاص هر مار توجه شود كه كار را آسان تر می كند . منطقه پراكندگی مارها از نظر جغرافیائی , زیستگاه ,رویشهای گیاهی و دیگر شرایط گیاهی فرق می كند و در هر زیستگاهی جز به هنگام مهاجرت مارهای غیر بومی كمتر دیده می شوند .

در ایران سه گروه مار سمی به شرح زیر وجود دارد كه ممكن است گزش آنها عوارض نامطلوبی ببار آورد :
-
گروه افعی ها یا ویپریده ( Viperidae) با 10 گونه خطرناك .
-
گروه مارهای كبرا یا الاپیده ( Elapidae ) با 2 گونه خطرناك .
-
گروه مارهای دریائی یا هیدروفیده ( Hydrophidae ) با 5 گونه سمی ( احتمالاً تعداد گونه ها بیشتر است)

 

عنكبوت
عنكبوتیان رده‌ای از جانوران هستند که زیرشاخه قلاب‌داران (Chelicerata) قرار دارد.
مثل دیگر بندپایان این جانوران بی مهره دارای اسكلت خارجی سخت و پاهای مفصلی می‌‌باشند.عنكبوت شامل عنكبوت ها، عقربها،كنه‌ها می‌‌باشند بیشتر آنها روی زمین زندگی می‌‌كنند. معمولا" بدن آنها از دو قسمت تشكیل شده در جلو سر و سینه كه به‌وسیله یك مفصل به همدیگر متصل شده اند. و درقسمت عقب شكم. بیشتر بند پایان دارای چهار جفت پاهای آرواره‌ای هستند.
عنكبوتهای پرنده خوار جزو بزرگ‌ترین بندپایان جهان هستند،و دارای عرض بدن به طول ۲۸ سانتیمتر می‌‌باشند، پرندگان فقط بخش كوچكی از غذای از روزانه آنها را تشكیل می‌‌دهند بند پایان والدین محافظت كننده خوبی هستند.
عنكبوت‌ها بزرگ‌ترین گروه بندپایان را تشكیل می‌دهند همه آنها گوشت‌خوار هستند. بعضی گونه‌های عنكبوت برای به دام انداختن طعمه تار می‌بافند ولی انواع دیگر در سوراخهای خود به كمین شكار می‌نشینند. عنكبوتها دهان بسیار كوچكی دارند و دارای دندانهای نیش تیز و سمی هستند. آنها مایع هضم‌كننده‌ای در درون بدن طعمه خود وارد می‌كنند و بعد مایعات مغذی درون بدن طعمه را می‌مكند و پوسته خالی آن را رها می‌كنند.

عنكبوت‌ها می‌توانند ۸ نوع تار بتنند.كه هركدام برای كاری منظور شده‌است.تار عنكبوتها سه ویژگی دارد.
۱-چسبناكی
۲-كشسانی
۳-مقاومت زیاد
تار عنكبوت بسیار چسبناك است و به همین دلیل می‌تواند حشرات را به دام بیندازد.خاصیت كشسانی تارها به دلیل پیچ خوردگی‌های آن در قسمت‌های مختلف است.و وقتی فشاری به آن وارد میشد پیچ خوردگی‌های آن باز میشود و تار تا ۴ برابر بلند میشود.
عنكبوتها با تخم گذاری تولید مثل می‌كنند. كه تخمها در یك بسته ابریشمی به نام ساك تخمها حمل می‌شود


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

How long will it take for my Achilles tendon to heal?
یکشنبه 15 مرداد 1396 05:45 ب.ظ
Great article.
How you can increase your height?
یکشنبه 15 مرداد 1396 01:22 ق.ظ
Heya i'm for the first time here. I found this board and I find It
truly helpful & it helped me out much. I'm hoping to offer one thing again and aid
others like you helped me.
Lon
دوشنبه 9 مرداد 1396 08:52 ب.ظ
I'm truly enjoying the design and layout of your website.
It's a very easy on the eyes which makes it much more pleasant for me to
come here and visit more often. Did you hire
out a developer to create your theme? Great work!
trogibbifi1971.mihanblog.com
شنبه 10 تیر 1396 07:20 ق.ظ
Its like you read my mind! You appear to know a lot
about this, like you wrote the book in it or
something. I think that you can do with a few pics to drive the message home a bit, but instead of that, this
is wonderful blog. An excellent read. I will definitely be back.
CindaCunniff.bravesites.com
چهارشنبه 7 تیر 1396 12:04 ق.ظ
Quality articles or reviews is the secret to attract the users to visit the web page, that's what this site is providing.
Jeannie
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 01:36 ب.ظ
Hello to all, as I am actually keen of reading this webpage's post to
be updated daily. It carries pleasant information.
BHW
پنجشنبه 24 فروردین 1396 06:27 ب.ظ
That is a great tip particularly to those fresh to the blogosphere.
Short but very accurate information… Thanks for sharing
this one. A must read post!
BHW
سه شنبه 22 فروردین 1396 03:51 ب.ظ
If you are going for most excellent contents like I do, just visit this website everyday
because it gives feature contents, thanks
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر