تبلیغات
مروری برحشره شناسی پزشکی - اشنایی با گزش ها و نحوه تهیه پادزهر

امروز:

اشنایی با گزش ها و نحوه تهیه پادزهر

شاید برای بعضی افراد مارگزیدگی اتفاقی دور از انتظار باشد اما گفتنی است مارها در اکثر نقاط جهان به جز قطب شمال و جنوب و بعضی جزایر دورافتاده وجود دارند. ایران به دلیل داشتن ساختار آب و هوایی خاص یکی از معدود کشورهایی است که از لحاظ داشتن گونه های مختلف مار بسیار غنی است. با پیشرفت علم پزشکی و علوم وابسته در سال های اخیر، پژوهش های فراوانی در زمینه خواص شیمیایی و سم مار انجام گرفته است. سم یک ماده شیمیایی با منشاء زیستی است که توسط یک جانور ساخته شده و برای حمله و دفاع استفاده می شود. سم به وسیله ساختارهای تخصصی شده از قبیل غدد بزاقی تغییریافته، تولید و از طریق سیستم های اختصاصی از قبیل دندان های شیاردار یا نیش های تیز و باریک به بدن طعمه یا دشمن تزریق می شود. پادزهرها، آنتی بادی های تصفیه شده یی هستند که علیه سم ها یا ترکیب های موجود در سم عمل کرده و آنها را خنثی می کنند. «آلبرت کالمت( Albert Calmette ) میکروب شناس انستیتو پاستور در لیل فرانسه اولین کسی بود که در حدود صد سال سرم ضد مارگزیدگی تولید کرد. «کالمت»، شاگرد لویی پاستور و از پایه گذاران انستیتو پاستور شهر لیل بود. او سم افعی راسل را با سم کبرا مخلوط و اسب را با این ترکیب مصون سازی کرد و از این سرم به عنوان ماده ضد سم برای مارگزیدگی هایی که در هندوستان روی می داد، بهره جست. او بعدها برای سم هر یک از این مارها سرم ویژه یی ساخت. در ایران نیز تحقیقات در زمینه سم مارها به موازات سایر کشورها آغاز شده و در حال حاضر نیز ادامه دارد. یکی از موسساتی که سال ها است در این زمینه تحقیق و بررسی می کند، موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی واقع در حصارک کرج است. به منظور آشنایی با این موسسه گزارشی از فعالیت های صورت گرفته در این مرکز تهیه شده است که در زیر می خوانید.

تاریخچه
تحقیقات در زمینه جانوران سمی ایران، به ویژه مارهای سمی به سال 1338 بازمی گردد. در این سال به همت دکتر «محمود لطیفی» بخش جانوران سمی در انستیتو تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی دایر شد. از همان سال، تحقیقات روی جانوران سمی و به ویژه تولید سرم ضد مارگزیدگی آغاز شد. در سال 1340 برای اولین بار سرم منووالان ضد مارگزیدگی تولید شد. تا قبل از این تاریخ، این سرم از خارج از کشور وارد می شد. در سال 1347 جمع آوری عقرب های ایران آغاز شد. در سال 1351 در پی جمع آوری عقرب های ایران و شناسایی آنها، تولید سرم پلی والان ضدعقرب زدگی آغاز شد. این موسسه در حال حاضر با تولید سرم پلی والان علیه زهر شش نوع از عقرب های خطرناک ایران و سرم پلی والان علیه زهر شش نوع از مارهای خطرناک به عنوان بزرگ ترین مرکز تولید پادزهر در خاورمیانه به کار خود ادامه می دهد.

جمع آوری نمونه ها
مارها به سه دسته سمی، نیمه سمی و غیرسمی تقسیم می شوند. در ایران بیش از 60 گونه مار شناسایی شده اند که 20 نوع آنها سمی و بقیه غیرسمی و نیمه سمی هستند. از بین مارهای سمی ایران، 6 گونه دارای فراوانی نسبی بوده و خطرناک هستند که این بخش مسوولیت تولید پادزهر علیه آنها را به عهده دارد. برای تولید پادزهر به سم عقرب ها و مارهای گوناگون نیاز است که صیادانی در سراسر کشور با داشتن مجوز از موسسه رازی، مارها و عقرب های مورد نیاز موسسه را تامین می کنند. سالانه نزدیک به دو هزار حلقه مار سمی به موسسه آورده می شود. این مارها بیشتر از مارهای کبرا، افعی گرزه، افعی قفقازی، افعی زنجانی، مار شاخدار و مار جعفری هستند. از دو هزار حلقه ماری که به انستیتو آورده می شود 200 تا 250 حلقه، مار کبرا و افعی گرزه و بقیه از چهار گونه دیگر هستند. مارهایی که معمولاً به انستیتو آورده می شوند توسط 10 الی 12 صیادی که توسط موسسه آموزش دیده و دارای مجوز رسمی از انستیتو سرم سازی رازی هستند به انستیتو تحویل داده می شوند. این صیادان، شناخته شده بوده و به سازمان حفاظت محیط زیست نیز معرفی شده اند. این صیادان معمولاً از نواحی مارخیز کشور مثل استان خراسان، آذربایجان و استان مرکزی نمونه برداری می کنند. مارها و عقرب ها پس از تحویل از صیادان به مدت دو هفته قرنطینه می شوند تا ضدعفونی و عاری از انگل شوند. معمولاً، سم گیری پس از قرنطینه به عمل می آید.

سم گیری
سم گیری از مار توسط افراد مجرب و خبره با باز کردن دهان مار، ماساژ دادن و تحریک غده سمی که در پشت چشم و بالای سر مار قرار دارد انجام می گیرد. سم از داخل کانالی که در دندان نیش مار وجود دارد، به دست می آید. برای تهیه سم مار در گروه الاپیده مانند کبرا، از یک شیشه مخصوص استفاده می شود. رنگ سم در انواع مارها متفاوت است. ممکن است سفید روشن یا کدر یا زرد روشن یا نارنجی یا متمایل به قهوه یی باشد. گاهی سم مترشحه از غده های سمی چپ و راست مار از حیث کمیت و کیفیت با هم متفاوتند و این تفاوت در جنس های نر و ماده مارهایی که از یک نوعند نیز مشاهده می شود. مقدار سم کبرای نر بیشتر از سم کبرای ماده است ولی این نسبت در گروه افعی ها صدق نمی کند. سم کبرای مسن و تیره رنگ بیشتر از کبرای جوان و کم رنگ است. مقدار سم مار کبرا بیش از انواع دیگر است. به طور کلی از لحاظ میزان ترشح سم و قدرت کشندگی آن، مار کبرا، مار جعفری، گرزه مار و مار شاخدار به ترتیب از سایر انواع دیگر مارهای سمی ایران خطرناک تر هستند. اغلب مقدار سم نوزادان مارهای سمی برای کشتن یک فرد بالغ کافی است و گاهی مقدار تزریق سم به شکار کمتر است. این مورد به بلندی و کوتاهی دندان سمی مار بستگی دارد

. سم گیری از عقرب با تحریک الکتریکی آخرین بند دم عقرب که غده سمی عقرب در آنجا قرار دارد انجام می شود.

تعداد دفعات سم گیری از مارها

از آنجا که در سم گیری از افعی ها به غدد ترشحی شان فشار وارد می شود احتمال عفونی شدن غدد و آسیب مارها بسیار زیاد است. بنابراین در مورد افعی ها تنها سم گیری اولیه برای ما مهم است اما در مورد کبراها چنین نبوده و می توان 3 الی 4 بار آنها را سم گیری کرد. مارها معمولاً بعد از سم گیری برای فعالیت های آموزشی یا کارهای تحقیقاتی دیگر مورد استفاده قرار می گیرند. به عنوان مثال، برای انجام کارهای سیتولوژیک و تهیه کاریوتایپ مارها از مغز استخوان ستون فقرات آنها نمونه گرفته می شود. تعدادی نیز برای استفاده در دبیرستان ها، دانشگاه ها و سایر مراکز تحقیقاتی فیکس شده و در اختیار این مراکز قرار داده می شود.

تزریق سم به اسب:
از آنجا که قدرت آنتی ژنیسیته سم پایین است، تزریق سم به اسب باعث تولید پادزهر در بدنش نمی شود. برای این منظور یاورهایی وجود دارند. این یاورها به سم اضافه شده و بعد به اسب تزریق می شوند. هدف از استفاده از یاورها به معنای ضعیف کردن سم نیست، بلکه هدف کاهش انتشار سم به جریان خون است. در مورد سم عقرب و مار نتایج آزمایش ها نشان داده است که نباید سم ضعیف شود. اگر سم ضعیف شود خاصیت آنتی ژنیسیته خود را از دست می دهد. تعداد اسب های موجود برای تولید پادزهر 250 راس اسب 300 تا 500 کیلوگرمی است که همگی سالم و در محدوده سنی 4 تا 9 سال قرار دارند. بسته به نوع تزریق و نوع سم به کار رفته، از 5 تا 9 بار در یک دوره به آنها سم تزریق می شود. پس از کامل شدن دوره تزریق که حدوداً شش ماه به طول می انجامد یک مرحله استراحت به اسب داده می شود که حدود 7 تا 10 روز است. در مرحله بعد برای تهیه پلاسما از این حیوانات خونگیری می شود. مرحله بعد از خونگیری، تهیه پلاسما است. تهیه پلاسما با افزودن ماده ضد انعقاد به خون اسب انجام شده و پس از ته نشین شدن گلبو ل های خونی، مایع رویی )پلاسما( جدا می شود. این پلاسما حاوی پادزهر است که توسط سیستم ایمنی اسب تولید شده است. سپس پلاسما از نظر میزان خنثی کنندگی زهر کنترل شده و برای مراحل بعدی به بخش تصفیه سرم ارسال می شود. در بخش تصفیه سرم، روی پلاسمای ایمن شده طبق پروتکل های خاص مراحل مختلفی از جمله رقیق کردن، رسوب دهی پروتئین های اختصاصی و هضم آنزیمی انجام می گیرد و در نهایت محلولی که حاصل می شود حاوی گاماگلبولین های اختصاصی ضد سم است که توسط فیلترهای استریل کننده، استریل شده و در نهایت به عنوان پادزهر بالک شناخته می شود. براساس مجموعه دستورالعمل های بهداشت جهانی روی پادزهرهای بالک آزمایش های کنترلی انجام می شود و در صورت مثبت بودن تمام آزمایش ها، مجوز فرمولاسیون نهایی داده می شود. فرمولاسیون نهایی شامل تنظیم دقیق تیتر پادزهر براساس پروتکل سازمان بهداشت جهانی و افزودن نگهدارنده های مورد نیاز است. در مرحله بعد از فرمولاسیون نهایی، نمونه گیری انجام می شود و به بخش کنترل کیفیت ارسال می شود. پادزهر در بخش کنترل کیفیت تحت آزمایش های کنترلی قرار گرفته و پس از تایید نهایی مجوز تقسیم و بسته بندی داده می شود. پس از تقسیم و بسته بندی مجدداً آمپول ها توسط بخش کنترل کیفیت آزمایش می شوند. در صورت مثبت بودن جواب آزمایش ها به صورت محصول نهایی توسط وزارت بهداشت توزیع می شود. محصول نهایی برای سرم های ضدمار در آمپول های 10 میلی لیتری و برای سرم های ضدعقرب در آمپول های 5 میلی لیتری است.

کیفیت پادزهر
هر دارویی که ساخته می شود اگر برخی اصول خاص داروسازی در آن رعایت نشود، ممکن است تب زا باشد. برای اینکه پادزهری که در بدن اسب تولید می شود به فرآورده یی تبدیل شود که قابل تزریق به انسان باشد باید خصوصیات ویژه یی داشته باشد و از یک سری استانداردهای بین المللی تبعیت کند:  به عنوان مثال 1- باید ایمن بوده و در کوتاه مدت یا درازمدت عارضه جانبی ایجاد نکند. 2- تب زایی نداشته باشد.3- قدرت لازم برای خنثی سازی سمومی که به بدن وارد شده است، داشته باشد. 4- در همان لحظه یی که تزریق می شود در مصدوم ناراحتی ایجاد نکند تا مصدوم پذیرش لازم برای دارو را داشته باشد.

 فرآورده های تولیدی این موسسه از نظر کیفیت مطابق با استانداردهای اروپایی است و بر اساس این استانداردها تولید می شوند. در مورد میزان پادزهر تولید شده در موسسه:  به طور کامل مصرف داخل را تامین کرده و در کنار تامین احتیاج های داخلی، صادراتی را نیز به کشورهای دیگر به ویژه کشورهای همسایه و حتی برخی کشورهای اروپایی نیز داریم. هر سال حدود 50 هزار آمپول پادزهر ضدسم مار و حدود 70 هزار آمپول ضدسم عقرب به تقاضای وزارت بهداشت برای مصرف داخلی تولید و نزدیک به 10 هزار آمپول به کشورهای خارجی مانند اردن و باغ وحش های اروپا صادر می شود


نوشته شده در : دوشنبه 26 اردیبهشت 1390  توسط : محسن محبی نودژ.    نظرات() .

آموزش آشپزی
جمعه 7 مهر 1396 12:36 ق.ظ
ممنون از وبلاگ خوبتون. به
سایت ما هم حتما سر بزنید
How much does it cost to lengthen your legs?
دوشنبه 16 مرداد 1396 02:40 ق.ظ
Hello! Quick question that's totally off topic. Do you know how to
make your site mobile friendly? My blog looks
weird when browsing from my iphone4. I'm trying to find a theme or plugin that might be able to resolve this
issue. If you have any recommendations, please share.

Cheers!
Constance
دوشنبه 9 مرداد 1396 10:02 ب.ظ
Good post. I learn something new and challenging on blogs I stumbleupon on a daily basis.
It will always be helpful to read through articles from
other authors and use something from their websites.
Stacie
دوشنبه 9 مرداد 1396 09:58 ب.ظ
Hello, every time i used to check weblog posts here early in the break of day,
for the reason that i enjoy to learn more and more.
Larry
جمعه 16 تیر 1396 07:14 ب.ظ
I visited various web pages but the audio quality for audio songs
present at this site is in fact excellent.
foot pain during pregnancy
چهارشنبه 7 تیر 1396 06:10 ب.ظ
Hi there, You have done a great job. I'll definitely digg
it and in my view suggest to my friends. I am confident they will be benefited
from this website.
free std testing near me
یکشنبه 4 تیر 1396 07:45 ب.ظ
بسیار core از خود نوشتن در حالی که صدایی مناسب اصل آیا نه کار درست با من پس از برخی
از زمان. جایی در سراسر پاراگراف شما در واقع موفق به من مؤمن متاسفانه فقط برای کوتاه
در حالی که. من این کردم مشکل خود را با جهش در
مفروضات و یک خواهد را خوب به کمک پر همه کسانی شکاف.
اگر شما که می توانید انجام من می قطعا تا پایان
تحت تاثیر قرار داد.
std clinics near me
سه شنبه 26 اردیبهشت 1396 05:08 ق.ظ
core از خود نوشتن در حالی که صدایی مناسب اصل آیا نه کار بسیار خوب
با من پس از برخی از زمان.
جایی در سراسر پاراگراف شما موفق به من مؤمن اما تنها برای while.
من این مشکل خود را با فراز در منطق و یک خواهد را خوب به پر همه
کسانی معافیت. در صورتی که شما در واقع که می توانید انجام من خواهد بدون شک بود تحت تاثیر قرار داد.
Aundrea
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 07:37 ب.ظ
Howdy! This post could not be written any better! Reading through this post reminds me of my previous room mate!
He always kept chatting about this. I will forward this write-up
to him. Fairly certain he will have a good read.
Many thanks for sharing!
Rene
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 09:26 ق.ظ
Thank you for any other informative blog. Where else may just I get that type of info written in such a
perfect method? I have a venture that I am just now operating on, and I've been at the look out for such
information.
maxinemyslinski.wordpress.com
چهارشنبه 20 اردیبهشت 1396 09:18 ق.ظ
Hi my family member! I want to say that this article is awesome, great written and include
almost all important infos. I would like to see more posts like this.
BHW
پنجشنبه 24 فروردین 1396 07:30 ق.ظ
Your style is so unique in comparison to other people I have read stuff from.
Thank you for posting when you have the opportunity, Guess I'll just bookmark this page.
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 06:38 ق.ظ
I loved as much as you will receive carried out right here.

The sketch is tasteful, your authored subject matter stylish.
nonetheless, you command get got an shakiness over that you wish be delivering the following.
unwell unquestionably come more formerly again since exactly
the same nearly very often inside case you shield this hike.
مسلم عادلی
شنبه 30 آبان 1394 08:13 ق.ظ
سلام دوست عزیز
ممنون از مطالب علمی زیبایتان
در این مقالهای که در خصوص تهیه پادزهر گذاشته اید یک نقص مشاهده کردم و آن این است که مار زهر دارد نه سم که معادل انگلیسی زهر vnum و معادل سم poison می باشد
اگر سم در بدن جانور در کیسه ای وجود داشته باشد به آن زهر و اگر در خون جانور پخش شده باشد به آن سم می گویند
مثال از جانوران زهر دار: مار عقرب زنبور و....
مثال از سم جانوران : سم کانتاریده در حشره ملوئیده ، سم تولیدی توسط باکتری کلستیدیوم تتانی و کورینه باکتیوم دیفتریا و ...
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر